Okula hazır bulunuşluk test skorları ile anne sütünün ileri dönem etkilerinin araştırılması

Giriş : Anne sütü, neredeyse tüm bebekler için en uygun besin kaynağıdır. Emzirmenin hem çocuklar hem de anneler için birçok faydası vardır ve bu etkiler doza bağlıdır. Emzirme, emzirme döneminde bebeğe doğrudan sağlık yararları sağlar ve bunların bir kısmı sütten kesildikten sonra da devam eder. Anne sütünün kısa dönem faydaları iyi belirlenmiş olmasına karşın uzun vadeli yararlarını gösteren kanıtlar esas olarak boylamsal kohort çalışmalarına dayanmaktadır ve bu yüzden kısıtlıdır. Ayrıca çalışmalarda hem emzirme hem de sağlık sonuçlarıyla ilişkili yetersiz şekilde kontrol edilen veya ölçülmemiş faktörler kafa karışıklığına neden olmaktadır. Amaç : Çalışmamızın amacı kendi hazırlamış olduğumuz demografik bilgi anketi ve Marmara ilköğretime Hazır Oluş Ölçeği (MİHÖ) sonuçları ile anne sütünün uzun dönem etkilerini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem : Çalışmamıza özel bir ilkokulda 2019 -2023 arasında 1. sınıfa başlayacak ve ailesi tarafından onam verilen öğrenciler ve anneleri dahil edildi. Preterm doğan,konjenital anomalisi olan, kronik gelişimi etkileyecek kronik hastalığı olanlar,asfiksi öyküsü olanlar ve aşıları tam olmayanlar çalışma dışı bırakıldı. Çocukların ve annelerinin demografik bilgilerini almak üzere annelere anket uygulandı. Okula hazırbulunuşluk test sonuçları (MİHÖ) okuldan temin edildi. Anne sütü alım öykülerine göre test sonuçları ve demografik özellikler yorumlandı. Bulgular : Çalışmamıza 74 kız (%49,7 ) , 75 erkek (%50 ) toplam 149 çocuk alındı . Ancak 124 öğrencinin (65 kız (%52) , 59 erkek (%47 )) MİHÖ test sonçlarına ulaşıldı. Çocukların tamamı en az 1 sene okul öncesi eğitim almış iv bulunmaktaydı. Öğrencilerin %98 inin değişik sürelerde anne sütü aldığı, %1,3^nün ise hiç anne sütüalmadığı gözlendi. Çalışmaya dahil olanların sadece anne sütü ile beslenme süreleri ortalama 5,33±1,44 ay, toplam anne sütü ile beslenme süreleri ortalama 17,86±8,93 aydı. Anne sütü ile beslenme süresi 1 yıldan fazla olan çocukların matematik becerileri puanı (p=0,010), fen becerileri puanı (p=0,003), ses çalışmaları puanı (p=0,001), çizgi çalışmaları puanı (p=0,015), labirentler puanı (p=0,002) ve toplam puanı (p<0,001), anne sütü ile beslenme süresi 1 yıl ve daha az olan çocuklara göre anlamlı şekilde daha yüksekti. Anne sütü ile beslenme süreleri arttıkça; toplam test puanının, matematik puanının ve ses beceri puanlarının doğrusal olarak arttığı saptandı. Astım tanısı alan çocukların anne sütü ile beslenme süreleri, astım tanısı olmayan çocuklara göre istatistiksel anlamlı olarak daha kısa olmasına karşın, diğer alerjik hastalıklarla anne sütü ile beslenme süreleri arasında bir ilişki saptanmadı. Anne sütü ile beslenme süreleri ile çocukların dikkat durumları arasında pozitif korelasyon saptandı. VKİ, enfeksiyon sıklığı, diş çürükleri, ortodontik problemler ile anne sütü alımı arasında istatistiksel anlamlı ilişki tespit edilmedi. Sonuç : Çalışmamızın sonuçlarına göre anne sütünün ileri dönemde çocuğun bilişsel ve genel sağlık durumu üzerine önemli pozitif etkileri vardır. Bu pozitif etkiler anne sütü alma süresi ile lineer korelasyon göstermekte olup, özellikle 1 yıldan fazla anne sütü alımında bu fark daha belirgindir. Anne sütünün uzun dönem etkilerinin gösterilmesi için çok merkezli, iyi dizayn edilmiş, randomize çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Anne sütü, Emzirme, MİHÖ, Bilişsel gelişim