Okullarda liderlik kapasitesi ile öğretmenlerin mesleğe adanmışlık düzeyi ilişkisi

Okulların başarısında öğretmenin mesleğine adanmışlıkları önemli bir rol oynamaktadır. Öğretmenlerin mesleğe adanmışlığında da okulların liderlik kapasitesinin rolü büyüktür. Bu nedenle bu araştırmada okulların liderlik kapasitesi ile öğretmenlerin mesleğe adanmışlık düzeylerinin ilişkisinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda "Ortaöğretim kurularında görevli öğretmenlerin, okulun liderlik kapasitesi algısı ile öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?" sorusuna yanıt aranmıştır. İlişkisel tarama modelinde desenlenen bu araştırmanın evrenini İzmir ili merkez ilçelerinde ve Menemen ilçesinde bulunan ortaöğretim kurumlarında 2020-2021 eğitim-öğretim yılında görev yapan 9322 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini evrende yer alan öğretmenlerden, ilçelerin öğretmen sayılarına doğru orantılı bir dağılımla rastgele örneklem ile seçilmiş, 443 öğretmen oluşturmaktadır. Örnekleme dâhil olan öğretmenlere Kılınç (2013) tarafından geliştirilen ve 30 ifadeden oluşan Okullarda Liderlik Kapasitesi Ölçeği ile Kozikoğlu ve Senemoğlu tarafından geliştirilmiş ve 20 ifade içeren Öğretmenlik Mesleğine Adanmışlık Ölçeği uygulanmıştır. Elde edilen verilerin betimleyici istatistik analizleri yapıldıktan sonra çarpıklık ve basıklık değerlerine göre normal dağılıma sahip olduğunun tespit edilmesi üzerine verilere, t-Testi ve ANOVA analizleri uygulanmıştır. Ayrıca okul liderlik kapasitesi ile öğretmenlerin öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek üzere Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon analizi uygulanmıştır. Bu analizlerle birlikte okul liderlik kapasitesinin öğretmenlerin öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeyinin yordayıcısı olup olmadığını belirlemek üzere basit doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre, öğretmenlerin okul liderlik kapasitesine ilişkin algılarının tüm ölçek düzeyinde ve ölçeğin tüm alt boyutlarında "yüksek" düzeyde olduğu görülmüştür. Örnekleme dahil olan öğretmenlerin öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeyinin tüm ölçek genelinde ve ölçeğin tüm alt boyutlarında çok yüksek düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları okul liderlik kapasitesinin ve öğretmenlerin öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeylerinin; öğretmenlerin cinsiyetlerine, mesleki kıdemlerine ve eğitim düzeylerine göre farklılaşmadığını göstermektedir. Ancak öğretmenlerin okuldaki çalışma sürelerine göre okul liderlik kapasitesinde anlamlı bir fark olduğu, bununla birlikte öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeylerinde anlamlı bir fark olmadığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırma bulgularına göre öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeyinin, okul liderlik kapasitesi algısı ile pozitif yönde ve zayıf bir ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte öğretmenlik mesleğine adanmışlığın tüm boyutları ile okul liderlik kapasitesi arasında anlamlı ilişkiler olduğu saptanmıştır. Araştırmada yapılan basit doğrusal regresyon analizi sonucunda okul liderlik kapasitesinin öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeyinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuca göre okul liderlik kapasitesi düzeyi öğretmenlik mesleğine adanmışlık düzeyinin yaklaşık %4'ünü açıklamaktadır. Anahtar Kelimeler: Okul liderlik kapasitesi, öğretmenlik mesleğine adanmışlık, öğrencilere adanma, mesleğe bağlılık.