Okulların değişime açıklığı ve örgütsel dayanıklılığı arasındaki ilişki

Bu araştırma değişime açıklık-örgütsel dayanıklılık ilişkisini kamu ilkokulu, ortaokulu ve Anadolu Liseleri öğretmenlerinin görüşlerine dayalı olarak belirlemeyi amaçlamaktadır. Karma yöntemlerden açımlayıcı sıralı desenle tasarlanan araştırmanın nitel aşaması olgubilim, nicel aşaması ise ilişkisel tarama modelindedir. Araştırma evreni Isparta ilindeki kamu ilkokulu, ortaokulu ve Anadolu Lisesi öğretmenlerinden oluşmaktadır. Nitel aşamada çalışma grubunu maksimum çeşitlilik yöntemiyle belirlenen 15 öğretmen ve yönetici, nicel aşamada örneklemi 15 okulda çalışan 369 öğretmen oluşturmaktadır. Nitel aşamada, değişime açıklık ve örgütsel dayanıklılık düzeylerini belirleyen faktörler saptanmıştır. Bu amaçla yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılmıştır. Veriler içerik analizi ile çözümlendikten sonra hazırlanan taslak formlar, iki farklı örnekleme uygulanmıştır. Uygulama sonucunda değişime açıklıkta 3 boyut ve 18 madde; örgütsel dayanıklılıkta 2 boyut ve 15 maddeden oluşan iki ölçek geliştirilmiştir. Ölçeklerin geçerliliği AFA ve DFA; güvenirliği Cronbach Alfa, madde-toplam puan korelasyonları ve kompozit güvenirlik katsayılarıyla saptanmıştır. Nitel aşamada, şu sonuçlara da ulaşılmıştır: Okulların değişime açıklığını belirleyen ilk üç öge teknoloji takibi ve kullanımı, uyum sağlama ve yeni eğitim uygulamalarıdır. Okulların değişime açık olduğu, MEB ve diğer kuruluşların değişim hareketlerinden etkilendiği saptanmıştır. Örgütsel dayanıklılıkta ise örgütsel dayanıklılığı en fazla vurgulayan ögeler kriz yönetimi ve zorluklar karşısında yılmamaktır. Beklenmeyen olaylarda okulların en fazla gösterdiği tepkiler hızlı karar alma iletişim ve uyum sağlama; en yaygın gösterilen olumlu tepki uyum sağlama; olumsuz tepki ise veli tutumları ile erişilebilirliktir. Nicel aşamada parametrik testler kullanılmıştır. İkili gruplarda "Bağımsız Örneklemler için T- Testi", ikiden fazla gruplarda ise "İlişkisiz Örneklemler için Tek Yönlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA)" uygulanmıştır. Ayrıca frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma gibi betimleyici istatistikler kullanılmıştır. Okulların değişime açıklığının, örgütsel dayanıklılığı yordama düzeyini belirlemede çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Tüm analizlerde anlamlılık düzeyi .05 olarak alınmıştır. Nicel aşamada, okulların değişime açıklığı yüksek; örgütsel dayanıklılığı ise çok yüksek bulunmuştur. Cinsiyet, toplam hizmet süresi ve okuldaki hizmet süresinde toplamda ve alt boyutlarda anlamlı bir farklılığa rastlanmamıştır. Eğitim düzeyinde örgütsel dayanıklılığın toplamında; okul türünde değişime açıklığın toplamı ve okul kültüründe; branşta ise değişime açıklığın yönetimin değişime açıklığı boyutunda anlamlı farklılıklar görülmüştür. Regresyon analizi sonucunda, değişime açıklığın yönetimin değişime açıklığı boyutu ile örgütsel dayanıklılığın temel faaliyetlerin sürdürülebilirliği boyutu arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Temel faaliyetlerin sürdürülebilirliği ile değişime açıklığın boyutları arasında pozitif fakat düşük düzeyde bir ilişki saptanmıştır. Değişime açıklığın boyutları ile örgütsel dayanıklılığın başarı boyutu arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Başarı ile değişime açıklığın okul kültürü ve teknoloji kullanımı boyutları arasında pozitif ve düşük, başarı ile yönetimin değişime açıklığı arasında ise negatif ve düşük düzeyde bir ilişki saptanmıştır.