Okulöncesi eğitim kurumlarında uygulanan fen ve doğa etkinliklerinin işlevselliğine ilişkin öğretmen görüşleri

Çocuklar dünyaya geldiği andan itibaren fen ile sürekli iç içedir ve bu dönemde yakın çevrelerine karşı duyarlı, hareketli, meraklı ve araştırıcı bir kişilik özelliği sergilerler. Bu özellikler onları; yaşadıkları dünyayı ve çevrelerini anlamak için soru sormaya ve günlük yaşamda karşılaştıkları olayların nedenleri-sonuçları arasında ilişki kurmaya yöneltir. Çocukların bu yöndeki gelişimlerini destekleyebilmek, meraklarını giderebilmek ve öğrenmelerine fırsatlar yaratmak için okulöncesi eğitim kurumlarında uygun ortamlar hazırlamak önemlidir. Bu da fen ve doğa etkinliklerinin bilimsel ve sistematik bir şekilde yürütülmesi ile mümkündür. İyi planlanmış fen ve doğa etkinlikleri; çocukların bilişsel, sosyal, duygusal, psikomotor, dil ve estetik gelişim alanlarına katkı sağlamada, temel yaşam becerileri olarak da adlandırılan bilimsel süreç becerilerini ve bilimsel tutumları kazandırmada ve bu yolla eğitimde planlanan hedeflere ulaşmada yardımcı olacaktır. Bu bağlamda okulöncesi eğitim programlarındaki fen ve doğa etkinliği uygulamalarının işlevselliği önem kazanmaktadır. Bu araştırmada, okulöncesi eğitim kurumlarında uygulanan fen ve doğa etkinliklerinin işlevselliğine ilişkin öğretmen görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, tarama modelinde olup 2005-2006 eğitim-öğretim yılında Eskişehir il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı 16 ilköğretim okulunda gerçekleştirilmiştir. Araştırma için 20 anasınıfı öğretmeniyle görüşülmüştür. Araştırma verileri, nitel veri toplama yöntemlerinden yarı-yapılandırılmış görüşme tekniğiyle toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz tekniği kullanılmış ve elde edilen veriler sayısallaştırılmıştır. Daha sonra, bu sayılara dayalı olarak bulguların yorumu yapılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; anasınıfı öğretmenlerinin tümü, fen ve doğa etkinliklerinin çocuklar için önemli olduğunu düşünmektedirler. Anasınıfı öğretmenlerinin çoğunun bu etkinliklerin en çok bilişsel, sonra sırasıyla sosyal, psikomotor, dil, duygusal gelişimlerine katkı sağladığını düşündükleri görülmüştür. Ayrıca, fen ve doğa etkinliklerinde öğretmenlerin zıt kavramlara daha fazla yer verdiği ancak ses, elektrik, ışık gibi fen ile direkt ilgili ve anlatması zor olan konuları kazandırmak için yeterince çaba harcamadıkları, fen ve doğa etkinliklerine günlük programlarında yeterince yer vermedikleri saptanmıştır. Fen ve doğa etkinlikleri kapsamında inceleme gezilerine, deney, gözlem, bitki yetiştirme ve hayvan besleme çalışmalarına yer verdikleri ancak bu etkinlikler kapsamına giren sınıfta kek, pasta, turşu vb. yapma, eğitici oyuncaklarla oynama, kavram haritalarından yararlanma ve sınıfa konuk çağırmaya çok az yer verdikleri sonucu ortaya çıkmıştır. Ayrıca öğretmenlerin tamamına yakınının fen ve doğa etkinliklerini uygularken birtakım sorunlarla karşılaştıkları ve bu sorunların araç-gereç yetersizliği, gezi düzenlerken sorunla karşılaşma, sınıfların kalabalık olması, sınıfların fiziki şartlarının elverişli olmaması, öğretmenden kaynaklanan sorunlar, uygulama alanlarının olmaması, okuldaki kaynakların kullanımına izin verilmemesi gibi sorunlar olduğu görülmüş ve anasınıfı öğretmenlerinin bu sorunlara kendilerine göre çözüm ürettikleri saptanmıştır. Öğretmenler, bu etkinliklerin istenilen bir biçimde gerçekleştirilmesi için fen ve doğa etkinliklerine sıklıkla yer verilmesi, materyallerin gerçek, yeterli sayıda olmasına daha çok özen gösterilmesi, fen ve doğa köşesinin etkili ve ilgi çekici hale getirilmesi, öğretmenin istekli, araştırmacı ve kendini geliştirmeye açık olması, etkinliklerin çok iyi planlanması ve ön denemesinin yapılması, fen ve doğa etkinlikleriyle ilgili öğretmenlere hizmet içi eğitim seminerleri düzenlenmesi, çocukların merak duygusu güdülenerek araştırmaya, incelemeye ve yaratıcılığa teşvik edilmesi gerektiği gibi önerilerde bulunmuşlardır.