Okuma okuryazarlığına yönelik soru sorma eğitiminin Türkçe öğretmeni adaylarının PISA tarzı soru hazırlamalarına etkisi

Okuma becerisiyle paralel bir şekilde gelişen beceri ve okuryazarlıkların kazandırılmasında soru sorma önemli bir yöntemdir. Bu sorular değişen ve gelişen dünyada karşılaşılan okuma biçimleri ve yeni metin türlerine uygun, öğrencilerin farklı becerileri kullanmasını gerektirecek nitelikte olmalıdır. Ancak araştırmalar Türkçe öğretmenlerinin ve Türkçe öğretmeni adaylarının sorduğu soruların bu nitelikleri taşımadığını ve soru kalitelerini artırmak için eğitime ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Bu ihtiyaç doğrultusunda öğretmen adaylarının soru sorma becerilerini geliştirecek bir eğitim hazırlanmıştır. Eğitimin, okumayı bir okuryazarlık becerisi olarak tanımlayarak çağın gerektirdiği becerilere uygun şekilde metin ve soru yapılarını güncelleyen ve öğrencilerin, okumayı günlük yaşamda kullanma yeterliğini ölçen PISA çerçevesine göre hazırlanması uygun görülmüştür. Bu bağlamda araştırmanın amacı okuma okuryazarlığına yönelik soru sorma eğitiminin Türkçe öğretmeni adaylarının PISA tarzı soru hazırlamalarına etkisinin sınanmasıdır. Eğitim 3. sınıfta öğrenim gören Türkçe öğretmeni adaylarından oluşan 55 kişilik bir katılımcı grubuyla 7 hafta boyunca sürdürülmüştür. Eğitimin hem süreci hem de sonucu hakkında bilgi edinebilmek için karma yöntemlerden iç içe deneysel desen kullanılmıştır. Buna göre eğitimin soru hazırlama becerisine etkisinin belirlenmesi için eğitim öncesi ve sonrası başarı testi uygulanmış, ayrıca katılımcıların eğitimle ve eğitim sürecindeki gelişimleriyle ilgili görüşlerini belirlemek için görüşme yapılmıştır. Toplanan nicel veriler betimsel istatistik, t-testi, Wilcoxon işaretli sıralar testi ve Cohen's d formülü kullanılarak; nitel veriler betimsel analiz ve içerik analizi yöntemleriyle çözümlenmiştir. Analiz sonucunda eğitimden sonra katılımcıların, PISA tarzı soru sayısında ve üst düzey yeterliklere hitap eden soru sayısında anlamlı bir artış olduğu ve PISA tarzı soru sorma öz yeterliklerinin arttığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak okuma okuryazarlığına yönelik soru sorma eğitimi, Türkçe öğretmeni adaylarının PISA tarzı soru hazırlamalarında etkili olmuştur. Bu sonuçlara dayanarak bu veya buna benzer bir eğitimin hizmet içi ya da hizmet öncesi eğitim olarak verilmesi önerilmiştir. Çalışmanın Türkçe öğretmeni ve Türkçe öğretmeni adaylarının, okuma okuryazarlığına yönelik PISA tarzı soru sorma becerilerini geliştirecek bir materyal ortaya koyması açısından alana katkısının olacağı düşünülmektedir.