Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Pelitköy ve Aziziye Eğitim ASM'lerine başvuran yetişkin hastalarda çoklu ilaç kullanım durumları ve tedaviye uyumu etkileyen faktörlerin araştırılması

AMAÇ: Bu çalışma Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi (OMÜTF) Pelitköy ve Aziziye Eğitim Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran hastaların ilaç kullanım alışkanlıklarını ve tedaviye uyumlarını gözlemlemek, polifarmasi durumlarını, hastalık ve kullanılan ilaç gruplarının dağılımlarını araştırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. YÖNTEM: Bu araştırma kesitsel tipte bir çalışmadır. Çalışma kapsamında 01.10.2022- 31.12.2022 tarihleri arasında OMÜTF Pelitköy ve Aziziye EASM'lerine başvuran 18 yaş üstü hastalara araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu öncesinde araştırmanın amacına ilişkin bilgi verilerek sözlü onam alındıktan sonra uygulanmıştır. Veri toplama formu araştırmacı tarafından literatür taranarak oluşturulmuştur. Katılımcılara sosyodemografik özelliklerin sorgulandığı 9 soru ; hastalık durumları, ilaç kullanım şekilleri ve tedavi uyumları hakkında bilgi edinmeyi amaçlayan 26 soru olmak üzere toplam 35 soru yönlendirilmiştir. BULGULAR: Araştırmaya 200'ü (%53,3) kadın, 175'i (%46,7) erkek olmak üzere 375 gönüllü katılmış, yaş ortalaması 44,64 ± 15,31 yıl olarak tespit edilmiştir. Multimorbidite olarak tanımlanan toplamda 2 ve üzeri kronik hastalığı olan 108 (%28.8) hasta olduğu bulunmuştur. Hastaların kronik hastalıkları değerlendirildiğinde en çok; %40,1 oranında hipertansiyon varlığı tespit edilmiştir .Hastaların %18,7'sinde polifarmasi olduğu, %43,8'sinin kullandığı ilaçların isimlerini bilmediği, %65,3'ünün ilaçlarını almayı unuttuğu,%68,8'inin ilaçlarını zamanında almadığı, %50,9'unun ilaçlarını doktoruna danışmadan bıraktığı belirlenmiştir.Katılımcıların %55,5'inin gerekli olabileceği düşüncesiyle hasta olmadan ilaç yazdırdığı veya satın alıp evde bulundurduğu belirlenmiştir.Hastaların ilaçları reçetesiz alma sebepleri incelendiğinde %62,1 oranında hekime gitmede zaman sıkıntısı nedeniyle cevabı alınmıştır. Katılımcıların ""Akılcı ilaç kullanımı'' diye bir tanım duydunuz mu?" sorusuna %68,8'inin hayır yanıtı verdiği belirlenmiştir. Polifarmasi yaşça büyük olanlarda, düşük eğitim seviyesine sahip olanlarda, çalışanlara göre çalışmayanlarda, sigarayı bırakmış olanlarda, alkol kullanmayanlarda ve gelir düzeyi düşük olanlarda daha sık bulunmuştur. SONUÇ: Polifarmasinin toplumun büyük bölümünü etkilediği ve değiştirilebilir bir parametre olduğu görülmektedir. Toplum ve birey sağlığının geliştirilmesinde akılcı ilaç kullanımının pratiğe geçirilmesi ve hasta hekim iletişiminin bu yönde geliştirilmesi şarttır. Hastaların akılcı ilaç kullanım ilkelerine uyumlarını sağlamak adına hasta ve hekim ile birlikte diğer tüm sağlık hizmeti sağlayıcıları iş birliği içinde olmalıdır. ANAHTAR SÖZCÜKLER, polifarmasi, uyum, akılcı ilaç, aile hekimliği