Onkoloji hastalarında üstbiliş ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişki

Kanser günümüzde giderek yaygınlaşan kronik bir süreçtir. Bu süreçte hastaların psikolojik sağlamlığının arttırılması oldukça önemli hale gelmiştir. Psikolojik sağlamlığın arttırılmasında etkili olan üstbilişle ilişkisini tanımlamak bu kapsamda yol gösterici olacaktır. Bu nedenle bu araştırma onkoloji hastalarında üstbiliş ve psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapıldı. Araştırmanın evrenini SANKO Üniversitesi Özel Sani Konukoğlu Hastanesi Tıbbi Onkoloji Bölümü'nde tedavi gören hastalar oluşturdu. Verilerin toplanması amacıyla Kişisel Bilgi Formu, Kısa Psikolojik Sağlamlık (KPSÖ) ve Üstbiliş Ölçeği-30 (ÜBÖ-30) kullanıldı. Veriler, yüz yüze görüşme tekniğiyle toplandı. İstatistiksel analizlerde Kolmogorov-Smirnov testi, tek yönlü ANOVA, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanıldı. Katılımcıların yaş ortalamaları 55,9±14,5 yıl olarak belirlendi. Katılımcıların%53,9'unun kadın, %46,1'inin ise erkek olduğu saptandı. Katılımcılarda görülen kanser türünde%27 oranla akciğer kanseri birinci, %23,5'lik oranla meme kanserinin ikinci sırada olduğu tespit edildi. Katılımcıların KPSÖ puan ortalaması 18,67±6,4; ÜBO-30 puan ortalaması 72,6±15,6'dır. ÜBÖ-30 Bilişsel Farkındalık alt boyutu 17,1±3,3 puan ile en yüksek olup Bilişsel Güven alt boyutunun 12,1±5,4 puan ile en düşük olduğu saptandı. Onkoloji hastalarında üstbiliş ile psikolojik sağlamlık arasında negatif yönlü güçlü bir ilişki olduğu belirlendi (r=-,697). Katılımcıların üstbiliş düzeyinin yüksek olması, psikolojik sağlamlık düzeyini azalttığını göstermektedir. Çalışma sonuçları doğrultusunda hastaların üstbilişlerini geliştirerek psikolojik sağlamlıklarını destekleyecek girişimsel çalışmalar planlanabileceği düşünüldü.