Onkoloji ve palyatif bakım kliniklerinde çalışan hemşirelerin merhamet yorgunluğu ve stresle başa çıkma tarzlarının belirlenmesi

Amaç: Bu çalışma, onkoloji ve palyatif bakım hastasıyla çalışan hemşirelerin merhamet yorgunluğu ve stresle başa çıkma tarzlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı – kesitsel tipteki çalışmanın evrenini, İzmir ilinde bulunan iki üniversite, üç eğitim ve araştırma ve bir devlet hastanesi olmak üzere toplam altı hastanenin onkoloji ve palyatif bakım kliniklerinde çalışan 150 hemşire, örneklemini ise çalışmaya katılmayı kabul eden 130 hemşire oluşturmuştur. Veriler, Hemşire tanıtım formu, Profesyonel Yaşam Kalitesi Ölçeği (PYKÖ) ve Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBÇTÖ) ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde, sayı, yüzde, t testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Hemşirelerin merhamet yorgunluğu 17.34 ± 8.7 , tükenmişlik 20.12 ± 6.70 ve merhamet memnuniyeti puan ortalaması 30.01 ± 9.46'dır. Çalışmada hemşirelerin merhamet yorgunluğu ve merhamet memnuniyeti puan ortalamaları arasında negatif yönde zayıf bir ilişki, tükenmişlik ve merhamet memnuniyeti puan ortalamaları arasında ise yine negatif yönde oldukça güçlü bir ilişki olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Hemşirelerin stresle başa çıkma tarzları ölçeği (SBÇTÖ) alt boyut puan ortalamaları sırasıyla, kendine güvenli yaklaşım 12.92 ± 3.73, çaresiz yaklaşım 8.41 ± 4.36, boyun eğici yaklaşım 5.38 ± 3.01, iyimser yaklaşım 8.60 ± 2.51, sosyal destek arama ise 7.79 ± 2.10'dur. Merhamet yorgunluğu ile çaresiz yaklaşım ve boyun eğici yaklaşım arasında pozitif yönde ancak zayıf yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0.05). Palyatif bakım gerektiren hasta ile ilgilenmeyi sevmeyen, bakım verdiği hastadan etkilenen, ölüm/terminal sürecin yönetimine ilişkin, onkoloji hastasının bakım yönetimine ilişkin eğitim almayan hemşirelerin merhamet yorgunluğu puan ortalaması istatistiksel olarak önemli fark ile yüksek bulunmuştur (p<0.05). Sonuç: Çalışmamızda hemşirelerin merhamet yorgunluğu artıkça merhamet memnuniyetinin azaldığı ancak tükenmişliğin arttığı bulunmuştur. Merhamet memnuniyeti yüksek olan hemşirelerin stresle daha iyi baş edebildikleri, çaresiz ve boyun eğici yaklaşım içinde olan hemşirelerin merhamet yorgunluğu yaşadığı, tam tersi kendine güvenen ve iyimser yaklaşım içinde olan hemşirelerin ise merhamet yorgunluğunu daha az düzeyde yaşadığı söylenebilir. Anahtar Sözcükler: Merhamet yorgunluğu, onkoloji, palyatif bakım, profesyonel yaşam kalitesi, stresle başa çıkma tarzı.