Orgeneral İzzeddin Çalışlar'ın hayatı ve faaliyetleri (1882-1951)

İzzeddin (Çalışlar) Bey, 1882 yılında Yanya'da doğmuştur. Eğitimine Yanya'da başlamış, İstanbul'da devam etmiştir. Mühendishane İdadisi'ndeki eğitiminin ardından, 1 Eylül 1903'te Mühendishane-i Berri-i Hümayun'dan, 26 Eylül 1906'da ise Harp Akademisi'nden Topçu Sınıfı ikincisi olarak mezun olmuştur. Erkan-ı Harp (Kurmay) Yüzbaşı rütbesiyle askeri vazifesine Üçüncü Ordu emrinde başlayan İzzeddin Bey, 1 Ekim 1906'da 17. Seyyar Jandarma Alayı Birinci Tabur Kumandanlığı'na tayin edilmiştir. 7 Kasım 1908'de Kolağalığına (Kıdemli Yüzbaşı) yükseltilmiştir. Mustafa Kemal (Atatürk) Bey ile aralarındaki dostluk ve silah arkadaşlığı, Üçüncü Ordu'daki günlerinde güçlenmiştir. 1909'da çıkan 31 Mart İsyanı'nı bastırmak üzere kurulan Hareket Ordusu'nda Birinci Mürettep Fırka (Tümen) Erkan-ı Harp Reisliği ile görevlendirilmiştir. İsyanın bastırılmasının ardından Üçüncü Ordu'daki vazifesine devam etmiştir. İzzeddin Bey'in katıldığı ilk savaş, Birinci Dünya Harbi'nin provası niteliğindeki Birinci Balkan Harbi olmuştur. Muharebeler sonucu Türk milleti için büyük öneme sahip olan Rumeli kaybedilmiştir. İzzeddin Bey, muharebelerde son ana kadar yer almıştır. Rumeli'de, savunmasında yer aldığı son kale, memleketi Yanya olmuştur. Savaşa son veren Londra Antlaşması'nın ardından ordu karargahıyla İstanbul'a dönmüştür. Erkan-ı Harp Reisi olarak farklı birliklerde yürüttüğü görevlerinin ardından 4 Mart 1913'te Erkan- Harbiye-i Umumiye (Genelkurmay) Üçüncü Şubesi'nde vazifelendirilmiştir. 12 Nisan 1914'te Binbaşılığa yükseltilmiş, 9 Ağustos 1914'te Edirne Kalesi Kumandanlığı Erkan-ı Harbiyesi'ne atanmıştır. Balkan Harbi'nden kısa bir süre sonra Birinci Dünya Harbi başlamıştır. Osmanlı Devleti, İttifak Devletleri safında dahil olduğu bu savaşta birçok cephede savaşmıştır. İzzeddin Bey, 11 Mart 1915'te 19. Fırka Kumandanı Kaymakam (Yarbay) Mustafa Kemal Bey'in talebiyle fırkanın Erkan-ı Harp Reisliği'ne atanmıştır. Böylece Birinci Dünya Harbi'nde ilk olarak Çanakkale Cephesi'ne katılmıştır. 16 Ağustos 1915'te Anafartalar Grubu'nun, 21 Şubat 1916'da ise 16. Kolordu'nun Erkan-ı Harp Reisliği'ne atanmıştır. 14 Eylül 1916'da Kaymakam rütbesine yükseltilmiştir. 16 Haziran 1917'de İkinci Ordu Erkân-ı Harp Reisliği'ne, 5 Kasım 1918'de Karargah- Umumi Erkan-ı Harbiyeliği'ne atanmıştır. Birinci Dünya Harbi sona erdikten sonra 25 Mayıs 1920'de Muamelat-ı Zatiye emrinde görev almıştır. Birinci Dünya Harbi sonrası Anadolu, İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmiştir. Türk milleti, Mustafa Kemal Paşa ve silah arkadaşlarının önderliğinde Milli Mücadele'yi başlatmıştır. İzzeddin Bey, 1 Temmuz 1920 tarihinde Mudanya'ya gelmiş ve Milli Mücadele'ye katılmıştır. 24 Temmuz 1920'de 20. Kolordu Kumandan Vekili olmuştur. Bu kolordunun lağvedilmesinden sonra 23. Fırka Kumandanlığı'na atanmış, bu vazife ile Uşak Muharebeleri'nde yer almıştır. 23 Eylül 1920 itibariyle 61. Fırka Kumandanlığı'na atanmış, bu vazifesi sırasında Gediz, Kütahya ve İnönü Muharebeleri'ne önemli katkılar sağlamıştır. 10 Ocak 1921'de Miralaylığa (Albay) yükseltilmiştir. 4 Mayıs 1921'de Birinci Grup Kumandanlığı'na atanan İzzeddin Bey, bu görev ile Kütahya-Eskişehir Savaşı ve Sakarya Meydan Muharebesi'nde bulunmuştur.15 Eylül 1921'de Birinci Kolordu Kumandanlığı'na atanmış, bu vazife ile Büyük Taarruz'da yer almıştır. 31 Ağustos 1922'de Mirlivalığa (Tuğgeneral) yükseltilerek Paşa olmuştur. Kolordusu ile 9 Eylül 1922'de İzmir'e girmiştir. Aynı gün İzmir Askeri Valiliği'ne atanmıştır. 23 Temmuz 1923'te İzmir Askeri Mahkemesi üyesi olmuştur. 13 Ocak 1923'te yapılan genel seçimlerde Aydın'dan Mebus seçilmiştir. 31 Kasım 1924'te Mebusluktan istifa ederek sadece askeri vazifesine devam etmiştir. 20 Haziran 1925'te Üçüncü Ordu Müfettişliği'ne atanmıştır. 30 Ağustos 1926'da Ferik-i Sani rütbesine (Korgeneral), 30 Ağustos 1930'da ise Ferik-i Evvel rütbesine (Orgeneral) yükseltilmiştir. 22 Kasım 1933'te İkinci Ordu Müfettişliği'ne atanmıştır. Bu görevdeyken 20 Aralık 1939'da kendi isteğiyle emekliye ayrılmıştır. Askerlik hayatı boyunca pek çok madalya kazanmıştır. İzzettin Çalışlar, 3 Mart 1940'ta yapılan ara seçimlerde Cumhuriyet Halk Partisi'nden TBMM Altıncı Dönem Muğla Milletvekili seçilerek siyasete geri dönmüştür. 1943'te Yedinci Dönem için yine Muğla'dan, 1947'de Sekizinci Dönem için Balıkesir'den CHP Milletvekili seçilmiştir. 1950 Genel Seçimlerinde Erzurum'dan CHP Milletvekili adayı olarak gösterilen, ancak seçilemeyen İzzettin Çalışlar, 20 Ağustos 1951'de İstanbul'da vefat etmiş, Edirnekapı Şehitliği'ne defnedilmiştir. Naaşı 25 Ekim 1988'de Ankara'daki Devlet Mezarlığı'na nakledilmiştir.