Örgütsel adalet algısı, örgütsel vatandaşlık davranışı, işten ayrılma niyeti ve örgütsel insandışılaştırılma algısı arasındaki ilişkiler

Bu çalışmanın amacı, örgütsel adalet algısı ile örgütsel vatandaşlık davranışı ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide örgütsel insandışılaştırılma algısının rolünü incelemekle beraber, iş yerinde farklı gruplar ya da bireyler arasındaki hangi olumsuz tutumların insandışılaştırılma olarak algılandığının incelenmesidir. İnsandışılaştırma, dış-grup üyelerinin ya da bireylerin insan doğası ve/ve ya insanın benzersizliğine has özellikleri diğerlerine atfetmemesidir. Bu çalışmada çeşitli kurumlardaki çalışanlara, "iş yerinde çalışanı insandışı görmek ne demektir?, "iş yerinde hangi tür davranışlar/tutumlar çalışanı insandışı görmektir?", "daha önce kendinize ve ya başka birine insandışı (bir insana yapılmayacağını düşündüğünüz herhangi bir şey) muamele edildiğini düşündüğünüz bir olay hatırlıyor musunuz?" sorularından oluşan üç açık uçlu soru sorularak çalışanların iş yerindeki hangi tutumları insandışılaştırılma olarak algıladıkları belirlenerek 'Örgütsel İnsandışılaştırılma Algısı Ölçeği' geliştirilmiştir. Bu çalışmanın örneklemi çeşitli kurumlarda çeşitli pozisyon ve kadro durumlarında bulunan 183 çalışandan elde edilmiştir. Araştırmadaki veriler Örgütsel Adalet Algısı Ölçeği, Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği, İşten Ayrılma Niyeti Ölçeği ve Örgütsel İnsandışılaştırılma Algısı Ölçeklerinin yardımıyla toplanmıştır. Yapılan analizler sonucunda insandışılaştırılma algısının örgütsel adalet algısı ile örgütsel vatandaşlık davranışı ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide düzenleyici bir rolü olduğu görülmüştür. Dağıtımsal adalet algısı ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide insan yerine koyulmama ve iş yeri ilişkileri alt boyutlarının ve toplam insandışılaştırılma algısının aracı rolü bulunmuştur. Kişiler arası adalet algısı ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide toplam insandışılaştırılma algısının aracı rolü bulunmuştur. Bilgisel adalet algısı ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide toplam insandışılaştırılma algısının aracı rolü bulunmuştur. Toplam örgütsel adalet algısı ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide toplam insandışılaştırılma algısının aracı rolü bulunmuştur. Örgütsel adalet algısı ve sivil erdem davranışı arasındaki ilişkide iş yeri ilişkileri alt boyutunun aracı rolü bulunmuştur. Bilgisel adalet algısı ve sivil erdem davranışı arasındaki ilişkide iş yeri ilişkileri alt boyutunun ve toplam insandışılaştırılma algısının aracı rolü bulunmuştur. Kişiler arası adalet algısı ve sivil erdem davranışı arasındaki ilişkide toplam insandışılaştırılma algısının aracı rolü bulunmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ilgili literatürdeki araştırma sonuçları ile karşılaştırılarak tartışılmaya çalışılmıştır.