Örgütsel sosyalleşme sürecinin öğretmenlerin örgüte bağlılıklarına etkisi

Bu araştırmanın amacı, örgütsel sosyalleşme sürecinin öğretmenlerin örgütebağlılıklarına etkisinin belirlenmesidir. Bu amaçla, örgütsel sosyalleşme süreciningörevleri, örgütsel amaç ve değerlere uyum, rol açıklığı, görevde uzmanlaşma ve sosyalbütünleşme boyutları olarak incelenmiştir. İncelenen sosyalleşme literatüründe, örgütselsosyalleşme sürecinin sonunda ise örgütsel bağlılık oluştuğu saptanmıştır. Örgütselbağlılığın boyutları da uyum, özdeşleşme ve içselleştirme olarak ele alınmıştır.Araştırma, tarama modelinin kullanıldığı betimsel bir çalışmadır. Araştırmada veritoplama aracı olarak iki ölçek kullanılmıştır. Bunlar öğretmenlerin örgütsel sosyalleşmesürecini ölçen örgütsel sosyalleşme ölçeği ve örgütsel bağlılıklarını ölçen örgütsel bağlılıkölçeğidir. Örgütsel sosyalleşme sürecinin öğretmenlerin örgüte bağlıklarına etkisi bazıdeğişkenler açısından da incelenmiştir. Bunlar, cinsiyet (kadın-erkek), görev türü (sınıföğretmeni-branş öğretmeni), mesleki kıdem değişkeni (1-5 yıl, 6-10 yıl, 11-15 yıl, 16-20 yılve 21 yıl ve üstü) ve mezun olunan kurum (eğitim fakültesi, fen edebiyat fakültesi, eğitimenstitüsü ve diğerleri) değişkenlerine göre örneklem grubu arasında fark olup olmadığıaraştırılmıştır. Uzman görüşleri doğrultusunda araştırmacı tarafından geliştirilen örgütselsosyalleşme ölçeği, beşli likert tipinde ve 23 maddeden oluşmaktadır. Örgütsel bağlılıkölçeği ise kendisinin izni alınarak kullanılan Yrd. Doç. Dr. Refik Balay'ın hazırlamışolduğu örgütsel bağlılık ölçeği, beşli likert tipinde ve 27 maddeden oluşmaktadır.Araştırmanın evrenini Ordu ilinin Fatsa, Gölköy, Perşembe, Kabadüz, Korgan,Ulubey ilçelerininde yer alan ilköğretim okulları oluşturmaktadır. Belirtilen evrenin tümüneulaşılması güç olduğundan örneklem alma yoluna gidilmiştir. Örneklem seçimi ilçelerdebulunan okul sayılarının birbirine oranı dikkate alınarak yapılmıştır. Belirtilen örneklem detoplam 408 öğretmene anket uygulanmıştır.Araştırma verilerinin istatistiksel analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama,regresyon, korelasyon testleri kullanılmıştır. Farklılıkların anlamlılığın sınanmasındaanlamlılık düzeyi α= .05 olarak kabul edilmiştir. Elde edilen veriler SPSS programındaçözümlenmiştir.iiiAraştırmadan elde edilen bulgular aşağıda sunulmuştur.1. Araştırmaya katılanların algılarına göre, örgütsel sosyalleşmenin boyutları ileörgütsel bağlılığın uyum boyutu arasında orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki verdiğisaptanmıştır. Örgütsel sosyalleşmenin sosyal bütünleşme ve rol açıklığı boyutlarıile, örgütsel bağlılığın uyum boyutu arasında negatif bir ilişki tespit edilmiştir.2. Araştırmaya katılan öğretmenlerin algıları, örgütsel sosyalleşme sürecinin uyumboyutundaki örgütsel bağlılığa etkisi cinsiyet değişkenine göre, anlamlı bir şekildefarklılaşmaktadır. Erkek öğretmenlerin sosyalleşme algıları kadın öğretmenlerdendaha yüksek olmasına karşın, örgütsel bağlılıkları arasında anlamlı farklılık tespitedilmemiştir.3. Örgütsel sosyalleşme sürecinin uyum boyutundaki örgütsel bağlılığa etkisinin görevtürü değişkenine ilişkin öğretmenlerin algısı branşa göre farklılık göstermiştir. Bunagöre, sosyalleşme sürecinin uyum bağlılığı üzerindeki etkisinin araştırmaya katılansınıf öğretmenlerinde, branş öğretmenlerine göre daha yüksek olduğu tespitedilmiştir.4. Örgütsel sosyalleşme sürecinin uyum boyutundaki örgütsel bağlılığa etkisininmesleki kıdem değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. Öğretmenlerinkıdemleri ile orantılı olarak sosyalleşme puanlarının artması gözlenmekle birlikte,uyum bağlılığında azalma tespit edilmiştir.5. Örgütsel sosyalleşme sürecinin uyum boyutundaki örgütsel bağlılığa etkisininmezun olunan kurum değişkenlerine ilişkin araştırmaya katılan öğretmenlerinalgılarına göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. Eğitim fakültesi mezunuöğretmenlerde, diğer öğretmenlere göre sosyalleşme algısının daha düşük ve uyumbağlılığının ise daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.6. Örgütsel sosyalleşme süreci özdeşleşme boyutundaki örgüsel bağlılığın anlamlı biryordayıcısı olduğu saptanmıştır. Sosyalleşmenin rol açıklığı ve görevdeivuzmanlaşma boyutları özdeşleşmeye dayalı örgütsel bağlılığı en yüksek düzeydeaçıklayan değişkenler olduğu tespit edilmiştir.7. Araştırmaya katılan öğretmenlerin algılarına göre, örgütsel sosyalleşme sürecininözdeşleşme boyutundaki örgütsel bağlılığa etkisi cinsiyet değişkeni açısından erkeköğretmenler lehinde anlamlı şekilde farklılaşmıştır.8. Araştırmaya katılan öğretmenlerin algıları, örgütsel sosyalleşme sürecininözdeşleşme boyutundaki örgütsel bağlılığa etkisi görev türüne göre sınıföğretmenleri lehine anlamlı şekilde farklılaştığı tespit edilmiştir.9. Araştırmaya katılan öğretmenlerin algıları, örgütsel sosyalleşme sürecininözdeşleşme boyutundaki örgütsel bağlılığa etkisi mesleki kıdem değişkenine göreanlamlı bir farklılık göstermiştir. Kıdemin artması örgütsel sosyalleşmenin vesonucunda özdeşleşme bağlılığının arttığı tespit edilmiştir.10. Araştırmaya katılan öğretmenlerin algıları, örgütsel sosyalleşme sürecininözdeşleşme boyutundaki örgütsel bağlılığa etkisinin mezun olunan kurumdeğişkenine göre anlamlı farklılıklar göstermiştir. Özdeşleşme bağlılığının veörgütsel sosyalleşme sürecinin en yüksek olduğu grubun, eğitim enstitüsü mezunuöğretmenler olduğu tespit edilmiştir.11. Araştırmaya katılan öğretmenlerin algıları göre, içselleştirme boyutundaki örgütselbağlılığın en önemli yordayıcısı örgütsel sosyalleşme sürecinin örgütsel amaç vedeğerlere uyum olduğu tespit edilmiştir.12. Araştırmaya katılan öğretmenlerin algıları, örgütsel sosyalleşme sürecininiçselleştirme boyutundaki örgütsel bağlılığa etkisi cinsiyet değişkenine göre erkeköğretmenler lehine anlamlı şekilde farklılaşmıştır.13. Araştırmaya katılan öğretmenlerin algıları, örgütsel sosyalleşme sürecininiçselleştirme boyutundaki örgütsel bağlılığa etkisi görev türü değişkenine göre sınıföğretmenleri lehine anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştirv14. Araştırmaya katılan öğretmenlerin algıları örgütsel sosyalleşme sürecininiçselleştirme boyutundaki örgütsel bağlılığa etkisi mesleki kıdem değişkenine göreanlamlı şekilde farklılaşmıştır. İçselleştirme boyutundaki örgütsel bağlılığın endüşük olduğu grup, 1-5 yıllık mesleki kıdemi olan öğretmenler olduğu tespitedilmiştir.15. Araştırmaya katılan öğretmenlerin algıları, örgütsel sosyalleşme sürecininiçselleştirme boyutundaki örgütsel bağlılığa etkisinin mezun olunan kurumdeğişkenine göre anlamlı farklılıklar göstermiştir. En yüksek sosyalleşme algısı veiçselleştirme bağlılığı eğitim enstitüsü mezunu öğretmenlerin olduğu görülmüştür.