Orhan Pamuk'un romanlarında üstkurmaca

Bu çalışmanın amacı, postmodern bir anlatım aracı olarak ortaya çıkan üstkurmaca tekniği ile ilgili kavramsal bilgi vermek ve Orhan Pamuk'un romanlarında yer alan üstkurmaca kullanımlarını tespit etmektir. Çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde öncelikle postmodernizm hakkında bilgi verilmiş, Orhan Pamuk'un roman anlayışı ve roman teorisi açıklanmaya çalışılmış ve üstkurmaca kavramı izah edilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise Orhan Pamuk'un romanlarında yer alan üstkurmaca kullanımlarının neler olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu amaçla Orhan Pamuk'un Cevdet Bey ve Oğulları, Sessiz Ev, Beyaz Kale, Kara Kitap, Yeni Hayat, Benim Adım Kırmızı, Kar ve Masumiyet Müzesi adlı romanları incelenmiştir. Orhan Pamuk'un ilk iki romanı olan Cevdet Bey ve Oğulları ile Sessiz Ev adlı romanlarında herhangi bir üstkurmaca anlatım aracına rastlanamamıştır. Orhan Pamuk'un asıl roman anlayışının yansımalarını bulduğumuz ve kimi kaynaklarca ilk postmodern roman olarak nitelendirilen Beyaz Kale adlı romanında ise ilk üstkurmaca anlatım tekniklerine rastlamaktayız. Orhan Pamuk'un romanlarında tespit edilen üstkurmaca anlatım teknikleri şunlardır: 1. Kurmaca içinde kurmaca anlatan bir kurmaca olması, 2. Roman okuyan/yazan bir insanı anlatan bir kurmaca olması, 3. Yazarın da romanın bir karakteri olması, 4. Anlatıcının okura seslendiği bir kurmaca olması, 5. Bir kurmaca karakterin başka bir kurmacanın karakteri olarak karşımıza çıkması, 6. Yazının/kurgunun, yaşamın kendisi olması, 7. Anlatıcının, okuru okuduğu metne karşı yabancılaştırması, 8. Metnin anlatıcısının satır aralarında okura bilgi vermesi, 9. Okurun dikkatinin kurgusal ögelerin üzerine çekilmesini sağlama, 10. Montaj/Kolaj, 11. Kahramanın kurmaca bir karakter olduğunun bilincinde olması, 12. Metnin yazılış sürecini metnin konusu hâline getirme, 13. Anlatıcının roman tekniğine ya da edebiyata dair sorunları tartışarak romanın yazımına yönelmesi, 14. Yazarın, anlatısında metne müdahil olması. Anahtar Kelimeler: Orhan Pamuk, üstkurmaca, roman, postmodernizm.