Ortadoğu'da su sorunu ve Türkiye`nin sınıraşan suları

Dünya üzerinde, tüm canlıların yaşamlarını sürdürmek için ihtiyaç duyduğu en önemli doğal kaynağın ?su? olduğu kuşku götürmez bir gerçektir. Ancak insanoğlu yüzyıllar boyunca pek çok kaynağın kullanımında olduğu gibi suyun kullanımında da ekonomik davranmamış, suyun tükenebilecek bir meta olduğunun bilincine varamamıştır. Son yıllarda nüfus artışı, su kaynaklarının plansız kullanılması, küresel ısınma ve bunun yol açtığı iklim değişiklikleri gibi unsurlar kuraklık sorununu beraberinde getirmiş bu da bir su bilinci politikasının oluşturulması zorunluluğunu doğurmuştur.Yapılan araştırmalarda, yerküre üzerinde 26 ülkenin su kıtlığı çektiği, 30 yıl içinde en az 46, en fazla 52 ülkenin, 2050 yılında ise 65 ülkenin daha su kıtlığı çeken ülkeler arasına dahil olacağı ortaya konulmaktadır. Dünya nüfusunun 2050 yılında 7 milyar olacağı ve bu rakamın yüzde 60'ının yeterli miktarda sudan mahrum kalacağı uzmanlarca ifade edilmektedir. Bu sebeple sahip olunan bu kaynağın, gelecek dönemlerde bu kaynağa yeterli düzeyde sahip olmayan ülkeler üzerinde bir baskı ve yaptırım unsuru olarak kullanılma olasılıkları dünya gündemini meşgul etmektedir.Bu tez; su sorununu en derinden yaşayan coğrafyalardan Orta Doğu Bölgesi ve bu bölge içinde olabileceği ileri sürülen su kaynaklı çatışmaları neden sonuç ilişkisi içerisinde irdelemek, genel kanının aksine barışçıl ve yapısalcı çözüm yollarıyla bölgede geleceğe yönelik olumlu su politikalarının neler olabileceği konusunda analizlerde bulunma amacı taşımaktadır.Çalışma üç bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölüm su ile ilgili uluslararası kavramların tanımlarını içermektedir.İkinci bölümde, ülkeler arasında çatışma unsuru olarak görülen sınıraşan sular ve su sistemleri ile ilgili Uluslararası Hukuk Derneği (UHD), Uluslararası Hukuk Komisyonu (UHK), Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu (UN/ECE) gibi uluslararası örgütlerin su konusunda yaptıkları çalışmalar ve uluslararası düzeyde su sorununun yol açtığı uyuşmazlıklara çözüm aramak için oluşturdukları hukuk kuralları ele alınmıştır.Üçüncü bölümde ise genel bağlamda dünya üzerinde su kıtlığına neden olan etmenler ve spesifik olarak ise Ortadoğu coğrafyasındaki su sorunu, Türkiye, Suriye ve Irak üçgeni içerisinde ele alınmıştır. Suyun Ortadoğu havzasındaki yeri, Ortadoğu'ya hayat veren başlıca su kaynakları, Türkiye'nin sınıraşan sularından Fırat, Dicle nehirleri ve bu nehirlerin Ortadoğu su sorununa etkileri ile Türkiye'nin bu bağlamda Irak ve Suriye devletleri ile yaptığı hukuki düzenlemeler ve ?Su savaşı mı yoksa su barışı mı?? sorusuna cevap verilmeye çalışılmıştır. Türkiye'nin uzlaşmacı su politikasının bir sonucu olan, Barış Suyu Projesi, Üç Aşamalı Plan, Manavgat Suyu Projesi ve GAP projelerinden bahsedilerek bölgede şekillenecek hidro-politik yaklaşımlara dair tespit ve analizlerde bulunulmuştur.Anahtar Sözcükler: Sınıraşan sular, Orta Doğu, Fırat ve Dicle.