Ortaöğretim kurumlarında ders dışı sportif faaliyetlerin organizasyonu, katılım sorunları ve çözüm önerileri üzerine bir araştırma (Afyon il örneği)

-140- ÖZET Bu araştırmanın amacı; ortaöğretim kurumlarında, okuliçi ve okullararası spor organizasyonlarına katılım sorunlarını ortaya koyabilmek ve çözüm önerileri geliştirmektir. Bu araştırmaya Afyon ili ve ilçe merkezlerindeki, ortaöğretim kurumlarında görev yapan 54 beden eğitimi öğretmeni ile 10'u il merkezinde, 11 'i değişik ilçe merkezlerinde bulunan 21 okulda okumakta olan toplam 204 sporcu öğrenci katılmıştır. Beden eğitimi öğretmenlerine 29, sporcu öğrencilere ise 34 farklı ve ortak sorulardan oluşan anket uygulanmıştır. Değerlendirmede SPSS paket programı kullanılarak, elde edilen veriler önce yüzde ve frekans yöntemine göre değerlendirilmiş, daha sonra deneklerin görüşlerine ilişkin ve her iki denek grubun görüşleri arasındaki ilişkiler x2 testinde 0.05 seviyesinde istatistik olarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; Beden eğitimi öğretmenlerinin büyük bir çoğunluğunun bir ve birden fazla takım çalıştırdıkları, öğretmenlerinin cinsiyetleri, mezuniyet durumlan, mesleklerindeki görev süreleri ve almış oldukları idari görevin okul takım çalışmaları arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı daha çok evli olanların birden fazla takım çalıştırdıkları ortaya çıkmıştır. Ders dışı spor faaliyetlerinin amacına uygun ve düzenli olarak istenilen seviyede yapılamadığı tespit edilmiştir. Beden eğitimi öğretmenlerinin birden fazla takım çalıştırdıktan, ancak çalıştırdıkları spor takımlarına daha az zaman ayırabildikleri, dolayısıyla öğrencilerin uğraştıkları spor branşında daha az çalışma imkanı bulabildikleri sonucu ortaya çıkmıştır.-141- Buna rağmen okuliçi ve okullararası spor organizasyonlarına çoğunluğun katıldığı belirlenmiştir. öğrencilerin genelde okul spor çalışmalarına düzenli katıldıktan tespit edilirken, erkeklerin, kızlara oranla daha düzenli katıldıktan ortaya çıkmıştır. Okul spor tesislerinin ortaklaşa kullanılamadığı ortaya çıkmıştır. Okullarda spor kulüpleri olmadığı gibi, okul spor takımlarının herhangi bir spor kulübü adına da çalıştırılıp, yarıştırılmadığı tespit edilmiştir. Okul "Spor Kolu YönetmeliğPnde belirtilen gelirlere göre, yalnızca spor kolu üye aidatlarından az düzeyde gelir elde edildiği, bunun dışında herhangi bir gelir sağlanamadığı, illerini temsilen grup ve yan finallere katılacak takımlara Milli Eğitim Müdürlüklerinin hiçbir maddi yardımda bulunamadığı ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla buralara katılımın giderek azaldığı görülmektedir. Beden eğitimi öğretmenlerinin, yeterli düzeyde olmasa da birinci sıralamada öğrencilerden, ikinci sıralamada beden eğitimi öğretmenlerinden, üçüncü sıralamada okul yöneticilerinden, dördüncü sıralamada diğer öğretmenlerden destek gördükleri tespit edilmiştir. Beden eğitimi öğretmenlerine göre, okul spor çalışma ve yarışmalarında yeni bir örgütlenme modeline ihtiyaç olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Sporcu öğrencilerin ders dışı spor çalışmalarını engelleyen en önemli faktörler olarak sırasıyla; diğer derslerdeki başarımı olumsuz etkiler endişesini, okullannda duş alacak yerlerin olmayışını, üniversite imtihanlanna hazırlanmak zorunda olmasını, okullannda soyunma odalarının olmayışını, iklim şartlarının açık alanda spor yapmaya elverişli olmayışını, spor çalışmalarının düzenli yapılmayışını, ailelerinden-142- yeterli desteği alamadıklarını, derslerindeki devamlılığa engel olmasını, sporculardan katılım için para toplanmasınıı belirttikleri ortaya çıkmıştır. Sporcu öğrencilerden, ders dışı spor çalışmalarına düzenli katılanların ve bu çalışmaları amacına uygun düzenli yapanlann okullararası spor organizasyonlarına daha fazla katıldıkları ortaya çıkmıştır. Beden eğitimi öğretmenlerinin çoğunluğunun % 79.6'sının okul idarecileri tarafından hiç ödüllendirilmedikleri tespit edilmiştir. Sporcu öğrencilerin, çalışmalara başlama ve katılımında sırasıyla, arkadaşlarının ve sporcu öğrencilerin, beden eğitimi öğretmenlerinin, beden eğitimi derslerinin, az düzeyde de olsa ailelerin, kulüplerin, okul idarecilerinin etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Ders dışı spor faaliyetlerinin amacına uygun düzenli yapılmasıyla, öğrencilerin okul spor çalışmalarına katılımlarının arttığı ortaya çıkmıştır. Ayrıca, ders dışı spor çalışmalarının yararlı olduğuna inananların, okul spor çalışmalarına daha fazla katıldı klan görülmektedir. Beden eğitimi öğretmenleri ile sporcu öğrencilerin okullarındaki sportif çalışmalara ve yarışmalara etki eden faktörler hakkındaki görüşlerine göre; kapalı spor salon durumlarının hiç yeterli olmadığı, açık spor saha ve tesislerinin, spor araç, gereç ve malzemelerinin çok az düzeyde olduğu, okullannın beden eğitimi öğretmenlerinin ve ekonomik durumlarının yetersiz olduğu, çoğu okulların yarışma merkezlerine uzak olduğu, ilköğretimden gelen sporcu öğrencilerin hiç yeterli olmadığı ya da çok az olduğu, öğrencilerin ders yüklerinin yoğun olduğu sonucu çıkmaktadır. Beden eğitimi öğretmenleri ve sporcu öğrencilerin büyük bir çoğunluğu (% 91.9'u) okuliannda bir spor kulübü kurulmasını istemektedirler.-143- Öğretmen ve öğrencilerin yaz tatillerinde, ders dışı spor çalışmaları için "Yaz Spor Eğitim Okulu" açılmasını ve büyük çoğunluğunun (% 77.5) haftalık 1-12 saat arası çalışma yapmak istedikleri ortaya çıkmaktadır. Okullararası spor organizasyonlarına katılımda, yarışma esnasında ve sonrasında, karşılaşılabilecek sorunlar ise şöyledir bu tür organizasyonların genelde düzenli yürütülmediği, müsabaka zemininin uygun olmadığı, sağlık ve güvenlik ekibinin yeterli olmadığı, soyunma odalarının pis ve bakımsız olduğu, duşların çalışmadığı, genel ve yerel basının müsabaka esnasında yeterince bulunmaması, sporculara destek amacıyla yeterince seyircinin olmadığı, öğrenci velilerinin yarışmaları izlemeye gelmedikleri, okullararası müsabakalar bittikten sonra kapanış seremonisinin ve ödül töreninin yeterince yapılmadığı, okullannca başarılı spor takımı ve sporcuların ödül törenlerinin yeterince yapılmadığı, müsabakalar bittikten sonra bir sonraki yıl için hazırlık amacıyla antrenmanlara devam edilmediği sonucu ortaya çıkmıştır. Bununla beraber, müsabakalar esnasında gerekli yazışma ve izinlerin zamanında yapıldığı, okulların idareci, öğretmen ve öğrencilerinin müsabakaları genelde izlemeye geldikleri ortaya Çıkmıştır.