Ortaöğretim öğrencilerinde tektonik depremlere yönelik farkındalığın ölçülmesi: Gaziantep/Şahinbey örneği

Türkiye'nin önemli bir deprem kuşağında olması bu alanda birçok araştırmanın yapılmasını zorunlu kılmıştır. Özellikle Kuzey Anadolu Fay Zonu, Doğu Anadolu Fay Zonu ve Batı Anadolu Graben Sisteminin yüzyıllardır yıkıcı depremlere sebep olması bunun kanıtıdır. Depremler en sık rastlanan doğal afet olup, önemli ölçüde can ve mal kaybına yol açmaktadır. Doğal afetler ise; fiziksel, çevresel, psikolojik ve ekonomik kayıplara neden olmakta ve normal yaşamı durdurarak toplumları etkilemektedir. Ülkemizde son olarak 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen depremler, Kahramanmaraş, Hatay, Malatya ve Adıyaman illerinin yanı sıra Gaziantep'te de etkili olmuştur. Bu depremlerin ciddi boyutlarda can ve mal kaybına yol açması, yapılacak bilimsel araştırmaları daha da önemli kılmıştır. Afetlerle mücadelede, toplumsal farkındalık düzeyinin yüksek olması kritik bir öneme sahiptir. Özellikle lise çağındaki gençlerin deprem farkındalığının ortaya konulması çok önemli olmakla beraber, bir nevi toplumun farkındalığını da ortaya koyacaktır. Bu bağlamda araştırma alanı olarak seçilen ve 6 Şubat 2023 depremlerinden önemli ölçüde etkilenmiş olan Gaziantep ili Şahinbey ilçesi, tarihin izlerini günümüze taşıyan ve hızla gelişen bir ilçedir. Ayrıca ülke ekonomisine ciddi katkısı olan bu ilçe, kültürel mirasıyla her geçen gün daha da önem kazanmaktadır. Ancak son yaşanan depremlerde Gaziantep ili Şahinbey İlçesinde yaşayan lise çağındaki öğrencilerin farkındalık düzeyinin düşük olduğu gözlemlenmiştir. Bu tez; lise çağındaki gençlerin, depreme yönelik temel kavramlar ve deprem öncesi, sırası ve sonrasında yapılacak eylemler ile ilgili farkındalık düzeyini ölçerek öneriler sunmayı amaçlamıştır. 6 farklı lise türünde 375 11. Sınıf öğrencisine deprem farkındalığına yönelik hazırlanan önermeler yüz yüze anket yöntemi ile uygulanmıştır. SPSS (Sosyal Bilimler İçin İstatistik Paket Programı)'de analiz edilmiştir. Elde edilen veriler frekans tabloları, yüzde analizleri ve çapraz tablolar ile gösterilmiştir. Önermeler ve okul türleri arasında Pearson Chi-Square (Ki-kare) ilişki testi uygulanarak %95 güven düzeyinde anlamlı farklılığın olup olmadığı denetlenmiştir. Bu bağlamda Fen Lisesi ve Sosyal Bilimler Lisesi, Özel Okul türlerinde depreme yönelik algı ve farkındalık düzeyinin daha yüksek; Anadolu İmam Hatip Lisesi ve Anadolu Liselerinde orta düzeyde, Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi türünde ise daha düşük çıktığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Doğal Afetler, Deprem, Ortaöğretim, Deprem Farkındalığı, Gaziantep