Ortaöğretimde akran zorbalığı, zorba/mağdur olmayı etkileyen kişisel ve çevresel unsurlar-Samsun örneği

Amaç: Yaşadığımız dönemlerde, okul ortamında ve çevresinde zorbaca davranışlar, söylemler ve eylemler azımsanmayacak kadar yüksektir. Akran zorbalığının yaşandığı okullarımızda eğitim açısından temel görevlerden biri olan fiziksel ve ruhsal olarak sağlıklı bireyler yetiştirme ve kişisel açıdan her bir öğrencinin insan hakkı olan güvende olma duygusu zarar görmektedir. Bu araştırmanın amacı, ortaöğretimde akran zorbalığını, zorba/kurban olmayı etkileyen kişisel ve çevresel unsurlar yönüyle araştırmak, zorba/kurban olma arasındaki ilişkiyi incelemektir. Yöntem: Araştırma, 2020-2021 öğretim yılında Samsun İli Terme İlçesi ortaokullarından 257 gönüllü öğrenciyi kapsamaktadır. Veri toplama için "Akran Zorbalığı Belirleme Ölçeği Ergen Formu" ve araştırmacılar tarafından oluşturulan sosyo-demografik özellikleri içeren "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmamızın sonuçlarına göre, Akran Zorbalığını Belirleme Ölçeği alt boyutları, öğrencilerin cinsiyetlerine ve devam etmekte oldukları okula göre farklılık gösterirken, yaş grupları, kardeş sayısı, anne-baba eğitim durumu, aile gelir düzeyi algısı ve okul başarı algısına göre farklılık göstermemektedir. Ayrıca Akran Zorbalığı Ölçeği Zorba Olma Boyutu ile Kurban Olma Boyutu arasında orta kuvvete pozitif yönlü bir ilişki saptanmıştır. Bu durum zorba ve kurban olma arasındaki kısırdöngüyü işaret etmektedir. Sonuç: Akran zorbalığı olgusu; kişisel, ailevi ve çevresel birçok etkenle ilişkili olabilmekte dolayısıyla disiplinlerarası bir yaklaşımla ve daha çözüm odaklı ele alınması gerekmektedir. Öğrencilerin yanı sıra, öğretmenlerin ve ailelerin de işin içine samimi ve gerçekçi bir şekilde dahil edildiği, daha derinlemesine çalışmalar yapmak yararlı olabilir. Ayrıca her bölgeye özel olarak geliştirilecek koruyucu önleyici çalışmalar; eğitim ve psikososyal destek ortamları, sosyal medyanın da etkin kullanımı ile geliştirilecek bilinçlendirme programları etkin ve yararlı olabilir.