Ortaöğretime geçişte uygulanan merkezi sınav (SBS-TEOG-LGS) matematik sorularının PISA matematik okuryazarlığı değerlendirme çerçevesi kapsamında incelenmesi ve karşılaştırılması

Bu araştırmanın amacı 2009-2023 yılları arasında ortaöğretime geçişte uygulanan LGS, TEOG ve SBS merkezi sınavlarındaki matematik sorularının PISA matematik okuryazarlığı değerlendirme çerçevesi kapsamında belirlenen genel içerik alanlarına, matematiksel süreçlere ve matematiksel içerik alanlarına göre kategorilendirerek bu sınavların benzerliklerini ve farklılıklarını ortaya koymaktır. Araştırmada nitel veri toplama yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. 100'ü SBS, 160'ı TEOG ve 120'si LGS olmak üzere toplam 380 soru PISA matematik okuryazarlığı değerlendirme çerçevesi kapsamında incelenmiştir. Elde edilen veriler betimsel analiz tekniğiyle analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucu genel içerik alanına göre; SBS ve LGS sınavı matematik soruları ile TEOG sınavı matematik sorularının bağlamların dağılımı bakımından büyük farklılıklar söz konusudur. SBS ve LGS sınavında her bağlam çeşidinden soruya rastlamak mümkünken TEOG sınavında soruların neredeyse tamamı bilimsel bağlam içeriklidir. SBS ve LGS sınavlarında bağlam çeşitliliği sağlanmış olsa da bu eşit oranlı bir dağılım değildir. LGS sınavı bu bakımdan diğer iki sınav türüne göre daha dengelidir. Ayrıca LGS sınavı SBS ve TEOG sınavına göre günlük yaşam alanı ile ilgili daha fazla matematik sorusu olduğu görülmektedir. Matematiksel sürece göre; LGS sınavında matematiksel süreçler TEOG ve SBS sınavlarına göre eşit oranlı dağılıma daha yakındır. Ayrıca LGS matematik sorularının birçoğunda birden fazla matematiksel sürecinin belirgin olarak kullanımı söz konusudur. Aynı durum TEOG ve SBS sınavları için sık rastlanan bir durum değildir. Matematiksel içerik alanı göre; merkezi sınavların uygulandığı dönemdeki matematik dersi öğretim programında belirlenen öğrenme alanı ders saati ile matematik sorularının dağılımının uyumlu olduğu belirlenmiştir. LGS ve SBS sınavları TEOG sınavına göre bu bakımdan daha uyumludur. Ayrıca LGS sınavında SBS ve TEOG sınavına göre matematiksel içerik alanı eşit oranlı dağılıma daha yakındır.