Ortaokul 7. sınıf Türkçe ders kitaplarının metindilbilimsel bir analizi (MEB ve özgün yayınları örneği)

Çalışmanın amacı, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı okulların ortaokul 7. sınıflarında okutulan Türkçe ders kitaplarında yer alan metinlerin, metindilbilim ilkelerine göre metinsellik ölçütlerini karşılayıp karşılamadığını tespit etmektir. Çalışmanın temelini, Millî Eğitim Bakanlığı ve Özgün Yayınları 7. sınıf Türkçe ders kitaplarında yer alan okuma metinleri oluşturmaktadır. Her iki ders kitabında yer alan metinler bulundukları tema içinde değerlendirilmiştir. Bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden betimsel analiz yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Millî Eğitim Bakanlığı ve Özgün Yayınları 7. sınıf Türkçe ders kitaplarının her birinde 8 tema ve her temada 4 okuma metni bulunmaktadır. Bu metinlerin 3'ü ana metin 1'i ise serbest okuma metnidir. Toplamda 16 tema altında 64 metin incelenmiştir. Bu metinler küçük ölçekli yapının dilbilgisel ve sözcüksel bağdaşıklık ögelerince ele alınmıştır. Her metnin gönderim, eksilti, değiştirim, bağıntı ögeleri ve yineleme ögelerine göre metinsellik ölçütlerine uygunluğu tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, incelenen her iki kitaptaki metinlerde, gönderim ögelerinden art gönderim ögesinin sık kullanıldığı tespit edilmiştir. Ön gönderim ögesinin ise daha az yer aldığı görülmüştür. İki kitapta da yer alan metinlerde eksilti ögelerine sıklıkla rastlanmıştır. Değiştirim ögeleri ise daha çok eyleme dayalı değiştirim ögesi olarak görülmüştür. Bağıntı ögelerinin tamamına uygun örnekler metinlerde yer almıştır. Metinlerde yineleme türlerinden aynı sözcüklerle yapılan yinelemelerle sıklıkla karşılaşılırken en az rastlanılan yinelemenin üstterim-altanlam ilişkisiyle yapılan yinelemeler olduğu saptanmıştır. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları ve Özgün Yayınları 7. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan metinlerin, metinsellik ölçütlerine uygun olarak yazıldığı, metin dilbilimsel açıdan çözümleme yapılmasına mâni olacak metinlerin bulunmadığı tespit edilmiştir.