Ortaokul ve lise öğrencilerinde gözlenen kural dışı davranışlarda öğretmenin rolü

Literatürde öğrencilerin kural dışı davranışlarına ilişkin yapılan çalışmalar fazla olmasına rağmen özellikle yurt içinde öğrencilerin kural dışı davranışlarında öğretmenin rolü üzerine odaklanan çalışmaların sayısının oldukça sınırlı olduğu görülmüştür. Bu çalışma kapsamında literatürde suç davranışının öncülleri olarak görülen çocukluk çağında sergilenen kural dışı davranışlarda öğretmenin rolünün çeşitli değişkenler ışığında incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemi Türkiye'de birçok farklı ilde ortaokul ve liselerde görev yapan 386 öğretmenden oluşmaktadır. Çalışmada katılımcılara "Kişisel Bilgi Formu", "Öğretmenlerin Öğrencilerde Gözlemlediği Kural Dışı Davranış Sıklığı Belirleme Ölçeği", "Sınıf İçi İstenmeyen Öğrenci Davranışlarına Yönelik Öğretmen Tutumları Ölçeği" (Şentürk, 2010), "Disiplin Türleri Ölçeği" (Esen, 2006) ve "Empatik Eğilim Ölçeği" (Dökmen, 1988) uygulanmıştır. Katılımcılardan toplanan verilerin analizinde SPSS 27.0 programı kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçları öğrencilerin sergilediği istenmeyen davranışlara yönelik olumsuz tutumları, olumsuz disiplin stilleri ve düşük empatik eğilimi olan öğretmenlerin öğrencilerinde daha fazla kural dışı davranış gözlemlediğini göstermiştir. Ayrıca öğrencilerin sergilediği istenmeyen davranışlara yönelik olumsuz tutumları ve olumsuz disiplin stilleri olan öğretmenlerin disiplin cezası alan öğrenci sayısının da daha yüksek olduğu bulunmuştur. Fakat öğretmenlerin empatik eğilimi ile disiplin cezası alan öğrenci sayısı arasında bir ilişki saptanmamıştır. Bunların dışında araştırmadaki değişkenlerin birbirleri ile ilişkileri ve gruplar arasında farklılaşmalarını görmek adına da analizler yapılmıştır. Sonraki çalışmaların öğretmenlerin, bu tutumlarını etkileyen diğer değişkenleri de kapsaması öğretmenlerin öğrencilerin olumsuz davranışlar göstermesindeki koruyucu bir faktör olmasındaki önemi ve buna bağlı önleyici programlar geliştirilmesine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Kural dışı davranış, öğretmen-öğrenci ilişkisi, öğretmen tutumu, disiplin türleri, empatik eğilim