Ortaokul ve lise öğrencilerinde okul red profillerinin belirlenerek sosyalişlevsellik ve psikolojik uyumlarının incelenmesi

Bu araştırmada, ortaokul ve lise öğrencilerinin ilk olarak okul red profillerinin belirlenmesi, sonrasında okul reddi, sosyal ve uyumsal işlevsellik ve psikolojik uyumlarının incelenmesi hedeflenmiştir. Araştırmanın örneklemini, 2023-2024 eğitim öğretim yılı içerisinde Erzurum ilinin merkez ilçelerinde öğrenim gören 451 gönüllü ortaokul ve lise öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada, veri toplamak için Okul Reddi Değerlendirme Ölçeği (SRAS-R), Sosyal ve Uyumsal İşlevsellik Ölçeği (CASAFS) ve Depresyon-Anksiyete-Stres Ölçeği Kısa Formu (DASS-21) kullanılmıştır. Araştırma sorularını yanıtlamak adına okul red profillerini belirlemek için JAMOVI programı ile Gizil Profil Analizi (GPA) gerçekleştirilmiş; AMOS 21 paket programı ile Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) yapılmıştır. Araştırmanın hedefleri doğrultusunda ilk olarak yüksek düzeyde okul reddi olan profil, orta düzeyde okul reddi olan profil ve okul reddi olmayan profil olmak üzere toplam üç okul reddi profili belirlenmiştir. Sonrasında, Model 1'de sosyal işlevsellik ve okul reddi arasında yordayıcı bir ilişkinin bulunduğu tespit edilmiş, Model 2'de psikolojik uyum değişkeni dahil edilmiş ve Model 1'de oluşturulan değişkenler arasındaki katsayının anlamlı bir şekilde düştüğü görülmüştür. Araştırma sonucunda, üç okul reddi profili elde edilmiş (okul reddi olmayan profil, yüksek düzeyde okul reddi profili, orta düzeyde okul reddi profili), sosyal işlevsellik ile okul reddi arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişkinin bulunduğu ve psikolojik uyumun okul reddi ile sosyal işlevsellik arasında aracı role sahip olduğu belirlenmiştir.