Ortaokul müdürlerinin stratejik liderlikleri ve kriz yönetimi becerileri

Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin algılarına göre ortaokul müdürlerinin stratejik liderlikleri ve kriz yönetimi becerilerini tespit etmek ve aralarında anlamlı bir ilişkinin olup olmadığı belirlemektir. Öğretmenlerin algıları arasında onların cinsiyet, medeni durum, yaş, mesleki kıdem, eğitim düzeyi ve branşlarına göre anlamlı farklılık olup olmadığı saptanmıştır. Araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim öğretim yılında İzmir ili Buca ilçesinde bulunan toplam 27 resmi ortaokul ve bu okullarda görev yapmakta olan 1430 öğretmen oluşturmuştur. 313 öğretmen ölçme aracını cevaplamıştır. Bu çalışmada, uygun/ kazara örnekleme yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmada "Stratejik Liderlik Ölçeği" ve "İlköğretim Okulu Müdürlerinin Kriz Yönetim Becerileri Ölçeği" olmak üzere iki ölçek kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan ölçekler için İzmir İli Milli Eğitim Müdürlüğü'nden uygulama izni alınmıştır. Uygulamada kullanılacak olan açıklamaların yapıldığı google form anketleri öğretmenlere elektronik ortamda ulaştırılmıştır. Öğretmenlerin demografik özelliklerine (cinsiyet, medeni durum, yaş, hizmet yılı, eğitim düzeyi, branş) ek olarak kullanılan ölçeklerden biri "Stratejik Liderlik Ölçeği" 35 maddeden oluşmaktadır, "İlköğretim Okulu Müdürlerinin Kriz Yönetim Becerileri Ölçeği" 31 maddeden oluşmaktadır. Stratejik liderlik ölçeğinde, öğretmenlerin okul müdürlerinin stratejik liderliklerine ilişkin algılarının olumlu olduğu gözlenmektedir. Öğretmenlerin en yüksek düzeyde katılım gösterdikleri alt boyut Etik Uygulamalar iken (X=4,38), en düşük ortalama ise Yönetimsel Liderliğe (X=3,71) aittir. Öğretmenlerin cinsiyetlerine, yaşına, branşlarına göre anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Öğretmenlerin cinsiyete göre, yönetimsel liderlik alt boyutunda, yaşa göre, dönüşümsel liderlik, etik uygulamalar ve politik uygulamalar alt boyutlarında, branşlara göre, dönüşümsel liderlik ve etik uygulamalar alt boyutlarında öğretmenlerin okul müdürlerinin stratejik liderliklerine ilişkin anlamlı farklılıkların olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin medeni durumu, mesleki kıdemleri ve eğitim düzeyleri değişkenlerine göre anlamlı farklılık görülmemiştir. İlköğretim Okulu Müdürlerinin Kriz Yönetimi Becerileri Ölçeğinde, öğretmenlerin kriz yönetimi becerilerine dair algılarının olumlu olduğu sonucuna varılmıştır. Öğretmenlerin en yüksek düzeyde katılım gösterdikleri alt boyut Kriz Öncesi Dönem (X̄=4,027), en düşük ortalamanın gözlendiği alt boyut ise Kriz Dönemi (X̄=4,006)'dir. Ölçeğin ortalamasına ilişkin değer ise (X̄=4,016)'dır. Öğretmenlerin cinsiyeti, medeni durumu, yaşı, mesleki kıdemi ve eğitim düzeyi değişkenlerine göre anlamlı farklılık görülmemiştir. İlköğretim Okulu Müdürlerinin Kriz Yönetim Becerileri Ölçeğinin kriz dönemi öncesi (p=,008) ve kriz dönemi (p=,000) boyutlarında öğretmenlerin okul müdürlerinin kriz yönetimi becerilerine ilişkin algılarının onların branşlarına göre anlamlı bir farklılık gösterdiği gözlenmiştir. Ortaokul müdürlerinin stratejik liderlikleri ve kriz yönetimi becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesinde Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısına bakılmıştır. Stratejik liderlik alt boyutları ve kriz yönetimi becerileri alt boyutları arasındaki korelasyon incelenmiştir. Dönüşümsel liderlik ile kriz dönemi öncesi arasında yüksek oranda pozitif bir korelasyon, yönetimsel liderlik ile kriz dönemi arasında düşük oranda pozitif korelasyon; yönetimsel liderlik ve kriz dönemi öncesi arasında düşük oranda pozitif bir korelasyon, etik uygulamalar ile kriz öncesi dönem arasında yüksek oranda pozitif bir korelasyon; kriz dönemi ile arasında yüksek oranda pozitif bir korelasyon; politik uygulamalar ile kriz dönemi öncesi arasında yüksek oranda pozitif bir korelasyon, kriz dönemi ile arasında yüksek oranda pozitif bir korelasyon olduğu gözlenmiştir. Kriz yönetimi becerilerinin okul müdürlerinin stratejik liderlikleri tarafından yordanmasına ilişkin basit regresyon analizi sonucunda, stratejik liderlikteki bir birimlik artışın kriz yönetimi becerileri üzerinde 0,776'lık bir artış sağladığını ortaya koymaktadır. Diğer bir deyişle, anketin uygulandığı ortaokullardaki müdürlerin stratejik liderlikleri arttıkça, kriz yönetimi becerileri de buna paralel olarak belirtilen oranda artmaktadır. Anahtar Kelimeler: Liderlik, stratejik liderlik, kriz, kriz yönetimi becerileri