Ortaokul öğrencilerinde dijital bağımlılığın incelenmesi

Ortaokul öğrencilerinde dijital bağımlılığın incelendiği bu çalışmada dijital bağımlılığın yaşam doyumu, sosyal beceriler ve akran ilişkileri değişkenleri açısından incelenmesi amaçlanmaktadır. Bir diğer amaç ise dijital bağımlılık düzeylerinin cinsiyet, sınıf düzeyi, en çok kullanılan dijital araç, günlük internet kullanım süresine göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğinin incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Ankara ilinin Çankaya, Keçiören ve Altındağ ilçelerinde altı farklı okulun 6., 7. ve 8. sınıf düzeylerinde öğrenim gören toplam 538 (268 kız, 270 erkek) ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmada, katılımcıların kişisel bilgilerine ilişkin verileri toplamak amacıyla araştırmacılar tarafından oluşturulan "Kişisel Bilgi Formu", ortaokul öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeylerinin ölçülmesi amacıyla "Çocuklarda Dijital Bağımlılık Ölçeği" (DASC), öğrencilerin sosyal beceri düzeylerinin olumlu sosyal davranışlar ve olumsuz sosyal davranışlar alt boyutlarıyla ölçülmesi amacıyla "Matson Çocuklar İçin Sosyal Beceri Ölçeği" (MESSY), öğrencilerin yaşam doyumunun değerlendirilmesi amacıyla "Çok Boyutlu Öğrenci Yaşam Doyumu Ölçeği" (Kısa Formu) ve öğrencilerin akran ilişkilerinin değerlendirilmesi amacıyla "Akran İlişkileri Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma için gerekli izinler Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurul'u ile Milli Eğitim Bakanlığı'ndan alınmıştır. Araştırmada elde edilen veriler, istatistiksel olarak değerlendirilmek üzere SPSS 25 paket programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Ortaokul öğrencilerinde dijital bağımlılığın cinsiyete göre anlamlı bir fark gösterip göstermediği tespit etmek için t testi; sınıf düzeyi, en çok kullanılan dijital araç, günlük internet kullanım süresi değişkenlerine göre anlamlı bir fark gösterip göstermediğini tespit etmek amacıyla tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Araştırmada yer alan diğer bağımsız değişkenler olan yaşam doyumu, sosyal becerilerin alt boyutları olan olumlu sosyal davranışlar ve olumsuz sosyal davranışlar ile akran ilişkilerinin ortaokul öğrencilerinde dijital bağımlılığı yordayıp yordamadığını belirlemek için çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda ortaokul öğrencilerinde dijital bağımlılığın cinsiyet ve en sık kullanılan dijital araç bakımından anlamlı bir farklılık göstermediği; sınıf düzeyi ve günlük internet kullanım süresi bakımından anlamlı bir farklılık gösterdiği sonucu elde edilmiştir. Buna ek olarak yapılan çoklu regresyon analizine göre yaşam doyumu ve olumsuz sosyal davranışların ortaokul öğrencilerinde dijital bağımlılığı anlamlı olarak yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Akran ilişkileri, dijital bağımlılık, ortaokul öğrencileri, sosyal beceriler, yaşam doyumu