Ortaokul öğrencilerinin çizimlerinde sosyal bilgiler dersi ve öğrenme-öğretme süreci

Ortaokul Öğrencilerinin Çizimlerinde Sosyal Bilgiler Dersi ve Öğrenme-Öğretme Süreci Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin çizimlerine sosyal bilgiler dersini nasıl yansıttıklarını belirlemek ve incelemek amaçlanmıştır. Bu kapsamda öğrencilerin sosyal bilgiler dersine yönelik algıları ve sosyal bilgiler derslerindeki öğrenme-öğretme süreçlerinin özellikleri belirlenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden olgubilimin kullanıldığı araştırmada veriler öğrencilerin çizimleri ve bu çizimlere yönelik açıklamalardan elde edilmiştir. Katılımcıların belirlenmesinde maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılmış ve araştırmaya Isparta ili Merkez ilçesindeki üç ortaokulda öğrenim gören 118 5, 6 ve 7. sınıf ortaokul öğrencisi katılmıştır. Araştırma verilerinin çözümlenmesinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır: • Öğrencilerin sosyal bilgiler dersi ile ilgili dersin içeriği ve kapsamına, karşılaştıkları sosyal bilgiler derslerinin yapısına ve sosyal bilgilerin disiplinlerarası doğasına yönelik algılara sahip olduğu belirlenmiştir. Ancak öğrencilerin neredeyse tamamına yakını dersin içeriği ve kapsamına yönelik biçimde algılarını yansıttıkları görülmüş ve sosyal bilgiler dersinin öğrencilerin zihninde en çok derste gördükleri konu alanlarını çağrıştırdığı tespit edilmiştir. • Öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik çizimlerinde en fazla İnsanlar, Yerler ve Çevreler ile Kültür ve Miras öğrenme alanlarının yansıtıldığı, bunu Üretim, Dağıtım ve Tüketim ile Etkin Vatandaşlık öğrenme alanının takip ettiği belirlenmiştir. • Öğrencilerin çizimlerine yansıttıkları sosyal bilgiler dersleri öğrenme-öğretme ortamı, öğrenme-öğretme unsurları/özellikleri, yöntem ve teknikler/etkinlikler, öğretmen rolü ve davranışları, öğrencinin rolü ve davranışları kategorileri altında çözümlenmiştir. Bu kapsamda öğrencilerin çizimlerinde çoğunlukla sınıf içi öğrenme ortamları, geleneksel sıra düzeni, öğretmen merkezli ve anlatım odaklı yöntemler, dinleme odaklı öğrenci davranışlarının yansıtıldığı belirlenmiştir. • Öğrencilerin daha etkili sosyal bilgiler derslerine yönelik özellikle daha eğlenceli, oyun ve etkinliklerin kullanıldığı, açık havada yapılan bir ders beklentisinin öne çıktığı belirlenmiştir. Anahtar kelimeler: Sosyal bilgiler, sosyal bilgiler öğrenme-öğretme süreci, öğrenci çizimleri.