Ortaokul öğrencilerinin empati becerileri ile sahip oldukları kök değerler arasındaki ilişkinin incelenmesi: Bir yapısal eşitlik modellemesi

Bu çalışmanın amacı, ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin empati becerisi ile sahip oldukları kök değerler arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkileri ortaya çıkarmaktır. Çok faktörlü yordayıcı korelasyon deseninde gerçekleştirilen çalışmanın örneklemini 2020 – 2021 eğitim – öğretim yılı içerisinde Uşak ili merkezinde bulunan 20 farklı devlet ortaokulunda öğrenimlerine devam eden, tesadüfi örnekleme yöntemi ile belirlenmiş gönüllü 646 ortaokul sekizinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışmanın verileri araştırmacı ve tez danışmanı tarafından geliştirilen "Empati, Adalet, Dostluk, Dürüstlük, Öz denetim, Sabır, Saygı, Sevgi, Sorumluluk, Vatanseverlik, Yardımseverlik" olmak üzere 11 farklı ölçekle toplanmıştır. Veriler betimsel istatistik, doğrusal korelasyon ve aracılık analizi teknikleri ile analiz edilmiştir. Bu işlemlerde ise SPSS 22 ve AMOS 24 paket programlarından yararlanılmıştır. Betimsel istatistik ve korelasyon analizleri sonucunda, örneklemde yer alan öğrencilerin ölçeklerden aldıkları puanların görece yüksek, dürüstlük ile dostluk haricinde diğer tüm değerlerin birbiri ile ilişkili olduğu görülmüştür. Ayrıca empatinin dürüstlük değeri dışında diğer değerler ile ilişkili bir beceri olduğu tespit edilmiştir. Aracılık analizleri doğrultusunda; empati becerisi ile sorumluluk ve sabır değerleri arasında öz denetimin tam aracı, empati becerisi ile adalet değeri arasında sorumluluk ve yardımseverlik değerinin kısmi aracı, empati becerisi ile vatanseverlik değeri arasında sorumluluk ve sevgi değerinin tam aracı rolünde olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan sorumluluk değeri ile empati becerisi arasında saygı ve adalet değerinin tam aracı rolünde olduğu görülmüştür. Lakin empati becerisi ile dostluk değeri arasında pozitif yordayıcı etki olmasına rağmen dürüstlük değeri ile empati becerisi ve dostluk değeri arasında yordayıcı bir etki tespit edilemediğinden dolayı H18 ve H19 hipotezleri red edilmiş dolayısıyla empati becerisi ile dostluk değeri arasında dürüstlük değerinin aracılık rolü sınanamamıştır. Bu bulgular literatürle tartışılmış; örneklemde yer alan öğrencilerin empati becerisinin ilgili değerlerle, söz konusu değerlerin de empatiyle ilişkili ve birbirlerini yordayan dinamikler olduğu sonucuna varılmıştır. Tespit edilen doğrudan ve dolaylı etkilerden hareketle ampirik çalışmalara etkisi sınanmak üzere ve öğretmenlere ilgili değişkenlerin öğretimine ilişkin somut yapılar önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler Eğitimi, Empati Becerisi, Kök Değerler, Aracılık Analizleri.