Ortaokul öğrencilerinin kitap okuma motivasyonlarının incelenmesi: Ölçek geliştirme ve uygulama çalışması

Motivasyon faktörü eğitimde istenilen davranışların kazandırılmasında anahtar rol üstlenmektedir. Öğretmenlerin öğrencinin kitap okuma motivasyonuna ilişkin betimleyici ve tanılayıcı bilgilere sahip olması yapılacak yönlendirici ve teşvik edici faaliyetlerin planlanmasında önemlidir. Günümüzde bilim ve teknolojideki gelişmeler ve çağın getirdiği yeniliklerle birlikte öğrencilerin kitap okumaya yönelik motivasyon bileşenlerini standart bir ölçek aracılığıyla tespit etmek, durumu net bir şekilde ortaya koymaya, durumun analiz edilmesine, yorumlanmasına ve çözüm önerileri getirilmesine katkı sağlayacaktır. Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin kitap okuma motivasyonu yapısını, boyutlarını belirlemek amacıyla özgün ve çok boyutlu bir ölçek geliştirmek ve geliştirilen ölçeği uygulayarak ortaokul öğrencilerinin kitap okuma motivasyonlarını incelemektir. Araştırma yöntemi nicel araştırma yöntemlerinden tarama modelidir. Araştırmanın çalışma grubunu Malatya ilinde ortaokul düzeyinde öğrenim görmekte olan, beş ortaokuldan basit tesadüfi örnekleme yoluyla seçilmiş 943 öğrenci (AFA:392, DFA:312, uygulama:239) oluşturmaktadır. Araştırma ile geçerliği ve güvenirliği saptanmış, 4 faktör 20 maddeden oluşan Kitap Okuma Motivasyonu Ölçeği (KOMÖ) geliştirilmiştir. Kitap okuma motivasyonu "iç ve dış motivasyon" olmak üzere iki kategori; "değer, olumlu tutum, beğeni ve rekabet" olmak üzere dört boyuttan oluşmaktadır. Geliştirilen ölçek ortaokul öğrencilerine uygulanarak kitap okuma motivasyonunun cinsiyet değişkenine göre beğeni alt boyutunda, sınıf düzeyi değişkenine göre beğeni ve rekabet alt boyutunda anlamlı fark oluşturduğu tespit edilmiştir. Araştırma, öğrencilerde okuma kültürü oluşturmak ve öğrencilerin okur kimliklerini tanımak, anlamak ve geliştirmek için yapılacak çalışmalara yol gösterici niteliktedir.