Reading habit
70 theses under this subject heading
Popüler kültür bağlamında okuma: lise öğrencilerinin popüler kültüre karşı tutumları ile okumaya karşı tutumlarının karşılaştırılması (Tavşanlı örneği)
Günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası haline getirilen popüler kültürün kitle kültürüne dönüşmesi, okuma alışkanlığının azalmasına dolayısıyla da halkın anlam üretimlerinin kaybolmasına neden olur. Halkın popüler kültür düzeylerinin okuma ile ilişkilendirilerek irdelenmesi, günümüz modern toplumundaki bireyin anlam dünyasını anlamaya yardımcı olur. Popüler kültür kavram olarak halkın çoğunluğu tarafından benimsenen kültürel beğenilerini ifade eder. Günümüzde bu beğeniler, haz ve isteklerin kolayca doyurulması ile şekillenir. Halk, kendisi için üretilen hazır kültür içeriklerini tercih ederek yani sadece tüketerek popüler kültürü şekillendirir. Popüler kültür içerikleri kitle iletişim araçlarıyla dağıtılır ve bireyler bu metinleri yazılı, görsel ve işitsel olarak okurlar. Okuma bilinen anlamıyla, kitapla etkileşim süreci olarak okuyucu ve metin arasındaki iletişimdir. Okuyanın okuduğu metni anlamlandırabilmesi, onu etkin bir şekilde değerlendirebilmesi zihinsel bir beceriyi gerektirir. Popüler kültürün bireyi pasifleştirmesi sonucu okuma becerileri de bundan etkilenir. Bireyin kendine sunulan popüler metinleri edilgin bir biçimde değil de etkin bir biçimde okuyabilmesi toplumu ve popüler kültürü sorgulamasına neden olur. Bu nedenle toplumların popüler kültürden etkilenmeleri ile okuma alışkanlıkları arasında bir etkileşim vardır. Bu çalışmada, popüler kültüre ilişkin öğrenci tutumları ile okumaya ait öğrenci tutumları arasında karşılaştırma yapılmaktadır. Bu karşılaştırma yapılırken popüler kültüre karşı olumlu tutum geliştirenlerin okumaya ait tutumlarının olumsuz olacağı varsayımından hareket edilmektedir.
Ortaokul öğrencilerinin özetleme öz yeterliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Ortaokul öğrencilerinin özetleme öz yeterliklerini cinsiyet, okuma sıklığı, yazma sıklığı ve özetleme başarısı değişkenleri açısından incelemeyi amaçlayan bu çalışma Gaziantep ili, Şahinbey ve Şehitkamil ilçelerinde bulunan ortaokullarda 8. sınıfta öğrenim gören 206 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada nicel araştırma desenlerinden ilişkisel (korelasyonel) tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın veri toplama araçları Özetleme Özyeterlik Ölçeği, Öğrenci Bilgi Formu, Özet Kaynak Metni (Eskici) olarak belirlenmiştir. Öğrencilerin özetleme başarısını belirlemede Öykü Özeti Değerlendirme Dereceli Puanlama Anahtarından yararlanılmıştır. Verilerin analizinde IBM SPSS Statistics 21.0 ve MS-Excel 2007 programları kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlardan biri 8. sınıf öğrencilerinin orta düzeyde özetleme öz yeterlik algısına sahip oldukları buna karşın kız öğrencilerin erkek öğrencilerden daha yüksek özetleme öz yeterlik algısına sahip oldukları yönündedir. Çalışmadan elde edilen bir diğer sonuç öğrencilerin okuma sıklıkları ile Özetleme Özyeterlik Ölçeği ve ölçeğin özetleme amaçlı okuma ve özet yazma alt boyutlarından almış oldukları puanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin olduğudur. Çalışmadan elde edilen diğer bir sonuç ise öğrencilerin özetleme başarıları ile Özetleme Özyeterlik Ölçeği ve ölçeğin özetleme amaçlı okuma ve özet yazma alt boyutlarından aldıkları puanlar arasında zayıf düzeyde doğrusal olarak anlamlı bir ilişki olduğudur. Bunun yanında öğrencilerin yazma sıklıkları ile Özetleme Özyeterlik Ölçeği ve ölçeğin özetleme amaçlı okuma ve özet yazma alt boyutlarından aldıkları puanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır.
Okuma kültürünün edindirilmesinde okulun rolü
Bu araştırmanın amacı ilkokul döneminde okuma kültürünün edindirilmesinde okul bileşenlerinin nasıl bir rolü olduğunun belirlenmesidir. Bu doğrultuda okulun bileşenleri; okulun fiziki şartları, sınıf öğretmenleri, okul yöneticileri ve rehber öğretmen olarak ele alınmıştır. Çalışma nitel araştırma modellerinden etnografik durum çalışması yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Öncelikle araştırma amacına uygun olarak araştırmanın yürütüldüğü okul belirlenmiştir. Araştırma 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Bursa'nın Osmangazi ilçesindeki bir ilkokulda yürütülmüştür. Bu okulda çalışan okul yöneticileri, rehber öğretmen ve sınıf öğretmenleri bu çalışmanın doğal katılımcılarıdır. Araştırma verileri, belirlenen araştırma takvimine göre okulda uzun süreli gözlem ve katılımcılarla yapılan görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizi görüşme ve gözlem notlarından elde edilen kod ve temaların sürekli karşılaştırılması yoluyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre ilkokul döneminde okulda okuma kültürünü destekleyen en güçlü faktör sınıf öğretmenleridir. Öğretmenlerin okumaya yönelik inançları öğrenci merkezli ve içerik merkezli olmak üzere iki başlık altında ele alınmış ancak bazı öğretmenlerin okumaya yönelik inançlarının yönü tespit edilememiştir. Öğretmenlerin okumaya yönelik inançlarının okuma uygulamalarına yansıdığı belirlenmiştir. Bu uygulama farklılıklarının ilkokul öğrencilerin okuma isteği ve motivasyonlarını olumlu ya da olumsuz olarak etkilediği gözlemlenmiştir. Bu araştırmada öğrenci merkezli okuma inancında olan öğretmenlerden biri, yaptığı okuma uygulamalarıyla ve öğrenciler üzerindeki etkisiyle diğer öğretmenlere göre pozitif anlamda ön plana çıkmıştır. Bu öğretmenin sınıfında gerçekleştirdiği okuma uygulamalarına öğrencilerin aktif olarak katıldığı ve bu uygulamaların öğrencileri eleştirel okuryazarlık boyutuna taşıdığı saptanmıştır. Araştırmanın yürütüldüğü okulda görev yapan okul yöneticileri ve öğretmenlerle yapılan görüşmeler, fiziki yetersizlikler nedeniyle okulun sürekli faaliyet gösteren bir okul kütüphanesi bulunmadığını göstermektedir. Ayrıca eğitim-öğretim yılı boyunca okul kütüphanesi, kilitli olması nedeniyle işlevsel olarak hizmet verememiştir. Bunun yanı sıra kütüphanedeki kitapların tasnifinin, listesinin yapılmaması, kütüphane görevlisinin bulunmaması gibi nedenlerle öğrencilerin kütüphaneden kitap almalarını teşvik edecek unsurların olmamasının da kütüphanenin işlevselliğini azalttığı belirlenmiştir. Diğer taraftan rehber öğretmenin kişisel çabayla odasında oluşturduğu alternatif okuma mekânı çocuklara sürekli açık olmasıyla kütüphaneden daha işlevsel bir ortam sağlamıştır. Araştırma sonuçlarına göre okul yöneticilerinin okuma kültürünün edindirilmesinde dolaylı yoldan etkilerinin olması nedeniyle tüm okulu kapsayan ortak bir okuma kültürü ortamı sağlanamamıştır. Ayrıca okul kütüphanesi okuma kültürünün edindirilmesinde okulun fiziki olanakları açısından önemli bir bileşen olabilecekken kütüphanenin işlevsel olarak hizmet verememesi bu durumu engellemiştir. Okul bileşenleri içerisinde sadece sınıf öğretmenlerinin okumaya yönelik inançları ve uygulamalarının öğrencilerin karşılaştıkları okuma durumlarını doğrudan etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları doğrultusunda okulun okuma kültürünün edindirilmesindeki rolünün iyileştirilebilmesi için politika yapıcılara, okul yöneticilerine, öğretmenlere ve araştırmacılara yönelik birtakım öneriler getirilmiştir.
Beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının okuma alışkanlıklarının incelenmesi
Bilgi çağı olarak adlandırılan günümüzün en önemli ihtiyaçlarından birisi de okuma alışkanlığı elde etmektir. Okuma alışkanlığını kazanabilmek de diğer kazanılan alışkanlıklarımız gibi belirli bir sürece bağlıdır. İnsanlara uygun okuma alanını ve ortamını sunarak okuma davranışı kazandırabilmekteyiz. Bu anlamda öğretmenler toplumun okumaya ilişkin tutum ve ilgilerini biçimlendirecek, onlara hayatı boyunca yararlanacakları okuma alışkanlığını kazandıracak ve bunun takibini yapacak kişilerdir. Bu çalışmanın amacı, beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının okuma alışkanlıklarının incelenmesi amacıyla yapılan bir çalışmadır. Çalışmada karma yöntem desenlerinden açıklayıcı ardışık desen kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini farklı üniversitelerde öğrenim görmekte olan beden eğitimi ve spor öğretmeni adayları, örneklem grubunu ise gönüllülük esasına dayalı olarak seçilen 738 (402 erkek, 336 kadın) öğretmeni aday oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; Gömleksiz (2004) tarafından geliştirilen "Kitap Okuma Alışkanlığına İlişkin Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22.0 programı kullanılmıştır. Normallik ve homojenlik sınamasının akabinde ikili gruplarda bağımsız gruplarda t testi, ikiden fazla grupların olduğu değişkenlerde ise tek yönlü varyans analizi ve LSD post-hoc test düzeltmesi yapılmıştır. Değerler ortalama ve standart sapma şeklinde sunulmuştur ve 0.05 anlamlılık düzeyinde incelenmiştir. Ayrıca araştırma grubuna yarı yapılandırılmış görüşme formu uygulanarak elde edilen nitel veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda; beden eğitimi öğretmeni adaylarının kitap okumaya ilişkin olarak olumlu tutum içeresinde oldukları ve kadınların erkeklerden daha yüksek tutuma sahip olduğu görülmektedir. Sınıf değişkeni açısından 3. ve 4. sınıfta öğrenim gören öğretmen adaylarının 1. ve 2. sınıfta öğrenim görenlerden daha yüksek puan elde ettikleri görülmüş ancak akademik not ortalaması değişkeni açısından anlamlı farklılık görülmemiştir. Anadolulu lisesinden mezun olan beden eğitimi öğretmeni adaylarının diğer lise türlerinden mezun olanlardan okuma alışkanlıklarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Gelir düzeyi açısından sevgi ve alışkanlık alt boyutunda sosyoekonomik düzeyi kötü ailelerin daha yüksek sonuca sahip oldukları görülmüşken diğer alt boyutlarda sosyoekonomik düzeyi yüksek ailelerin daha yüksek puana sahip oldukları görülmüştür. Anne babanın kitap okuma sıklığı yüksek olan bireylerin diğer bireylere göre ölçekten alınan puanlarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca kitap okuma sıklığı incelendiğinde hiç kitap okumayan bireylerin aleyhine sonuçlar belirgindir. Ayrıca beden eğitimi ve spor öğretmeni adayları kitap okumayı sevdiklerini ve okumanın yararlı olduğunu belirtmişlerdir. Aynı zamanda okumanın kendilerine yeni bilgiler edindirdiğini, farklı bakış açısı kazandırdığını ve hayal gücünü geliştirdiğini ifade etmişlerdir. Araştırmaya katılan beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının; hızlı okuma becerisi sağladığı için ve kişilerarası iletişim becerisi sağladığı için kitap okudukları görülmüştür. Bunun yanında araştırma grubu kitap okuma alışkanlığı kazanmada en çok öğretmenlerinin etkili olduğunu belirtirken, boş zamanlarını ise kitap okuyarak geçirdiği yönünde görüş belirtmişlerdir. Ayrıca araştırma grubu okuma becerisinin sınavlardaki başarısını olumlu yönde etkilediğine inandıkları, bununla birlikte okumanın; hızlı anlama becerisi kazandırdığı, hızlı okuma becerisi kazandırdığı, yorum yapma gücünü geliştirdiği ve sözcük dağarcığını geliştirdiği sonucuna ulaşılmıştır.
The role of reding upon the development of writing skills
ABSTRACT fhe purpose of this experimental study is to emphasise the effects of reading for pleasure on the development of "writing performance and to produce more efficient language- learning procedures, which probably need to be implemented into the program. In Chapter I, the aim of the study, hypotheses and the scope of the study are presented. The literature related to reading- writing relationship is reviewed in Chapter II. Research design is described in Chapter III. Statistical analysis of the data collected for the purpose of the study and findings are presented in Chapter IV. The results of the data analysis are discussed and suggestions are offered in Chapter V.
Okuma alışkanlığı kazandırmada veli etkisi
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin okuma alışkanlığını belirlemek ve öğrencilerin okuma alışkanlığı kazanmasında ailelerin rolünü incelemektir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden genel tarama kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Türkiye'de 2021-2022 yılında devlet ve özel okullarda ilköğretim ikinci kademede eğitim gören 427 öğrenci ve 426 veli oluşturmuştur. Araştırmada velilere araştırmacı tarafından geliştirilen ve uzman görüşü alınarak kapsam geçerliği sağlanan 'Ailelerin Okuma Alışkanlığına Dair Ebeveyn Formu' ve öğrencilere 'Öğrenci Okuma Alışkanlıkları Formu' ile veriler toplanmıştır. Araştırmanın verileri betimleyici istatistikler (frekans ve yüzde) yoluyla SPSS 26 programı kullanılarak yapılmıştır. Araştırmada ailelerin kitap okumanın önemini bilmelerine ve rol model olmanın önemine inanmalarına rağmen yoğun çalışma temposu ve evdeki diğer sorumlulukları bahane göstererek çocuklarıyla birlikte kitap okumadıkları ve okuma etkinliklerine (kütüphaneye gitme, okuma saatleri düzenleme, kitap fuarına gitme vb.) katılmadıkları bulunmuştur.
Kırıkkale'de halk kütüphanesi kullanımı ve okuma alışkanlığı ilişkisinin incelenmesi
Halk kütüphanesi, içerisindeki topluma bütünleyici bakış açısıyla herhangi bir ayırım gözetmeden bilgi, eğitim, kültür gibi gereksinimlerini destekleyen ve hizmetini sunan, dermesinde yer alan materyallerini kullanıma açık hale getiren ve başta okuma alışkanlığı kazandırma amacıyla birlikte halkın her türlü gelişim ve değişimine ayak uyduran, halkın üniversitesi olarak bilinen bir kurumdur. Günümüz bilgi çağında doğru ve güvenilir kaynaklara erişim, okuma olgusunun ve kütüphane kullanımının önemini her geçen gün arttırmaktadır. Çalışma, araştırmanın evrenini oluşturan Kırıkkale halkı kullanıcılarının kütüphane kullanımı ile okuma alışkanlığı ilişkisi ve düzeylerinin belirlenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Ayrıca bireylerin okuma alışkanlığı kazanmalarında kütüphane faktörünün ölçüt olup olmadığı da belirlenmeye çalışılmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda Kırıkkale halkı kütüphane kullanıcılarının görüşlerine yönelik sorular oluşturulmuş ve bu sorular üzerinden değerlendirmeler yapılmıştır. Hazırlanan sorular, Kırıkkale halkı kullanıcılarına anket tekniği ile iletilerek verilerin analiz edilmesi ile araştırmanın bulguları oluşturulmuştur. Sorular, Kırıkkale ili ve 9 ilçesinde yer alan toplamda 13 halk kütüphane kullanıcılarına anket (sormaca) tekniği ile iletilmiştir. Kırıkkale ili ve ilçelerinde bulunan halk kütüphanelerinden toplamda 300 (üç yüz) kullanıcıdan alınan yanıtlar doğrultusunda, Kırıkkale halkının okuma alışkanlığına kısmen sahip olduğu ve bu alışkanlık düzeyinin yeterli düzeyde olmadığı, ebeveynlerin bireyleri kütüphane kullanma ve okuma alışkanlığı kazandırma konusunda yetersiz olduğu, bireylerin kütüphane kullanımlarının okuma alışkanlığı ile arasında anlamlı bir bağ olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca kullanıcıların kütüphane kullanma ve okuma alışkanlığı kazanmaları konusunda bireysel ve çevresel faktörlerin önemli rol oynadığı ortaya çıkmıştır. Bu noktada başta öğrenciler olmak üzere erken yaşlardan itibaren bireylere kütüphane kullanımı ve okuma alışkanlığı konusunda duyarlılık kazandırılması; başta aile, okul, öğretmen, kütüphane gibi faktörlerin üzerinde durulması gerektiği anket neticesinde fark edilmiştir.
Üniversite öğrencilerinin okuma alışkanlığı ve kütüphane kullanımı üzerine bir inceleme: Cibuti örneği
Tez çalışmasının temel amacı, bireysel ve toplumsal gelişim ile okuma ve kütüphane alışkanlığı arasındaki ilişkinin önemini ortaya koymaktır. Toplumda görece eğitimli kabul edilen üniversite öğrencilerinin bu konudaki algıları, tutumları ve düzeyleri ile kütüphanenin bu konudaki rolü, Cibuti Üniversitesi örneklemi ile ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda 370 üniversite öğrencisine toplamda 32 sorudan oluşan Fransızca hazırlanan bir anket uygulanmıştır. Elde edilen verilerin değerlendirilmesi sonucunda okuma alışkanlığı, kütüphane alışkanlığı ve sosyo-ekonomik durumu ortaya koyan durumlar arasında çok düşük seviyede pozitif ve negatif yönde korelasyona rastlanmış, bazı durumlarda ilişki bulunamamıştır. Bu durum Cibuti Üniversitesi öğrencilerinin okuma, kütüphane alışkanlığı davranışlarının ve sosyo-ekonomik durumunun birbirinden bağımsız olduğu yönünde değerlendirilmiştir. Diğer taraftan öğrencilerin okuma alışkanlıkları ve kütüphane kullanmalarını çok düşük olduğunun sonucuna varılmıştır. Öncelik sıralamasının ortaya konması açısından öğrencilerin müzik dinleme, TV seyretme, spor yapma ve bilgisayar kullanmaya daha fazla zaman ayırdığı görülmüştür. Öğrencilerin çoğunluğunun Cibuti Üniversitesi Kütüphanesi'nin kaliteli hizmet sunmadığını ve hizmetlerinin ihtiyaçlarını karşılamak için yeterli olmadığı görüşüne sahiptirler. Bu öğrencilerin çoğunluğu evde de kitaplara ulaşamamaktadır. Dolayısıyla okuma önünde en büyük engelin kaynaklara erişim sorunu olduğu değerlendirilmiştir. Sonuç olarak okuma ve kütüphane alışkanlığının kazandırılması için farkındalığın artırılması gereklidir. Bu nedenle ülkede farkındalığı artıracak eğitimler, projeler ve politikalar uygulanmalıdır.
İlköğretim 5. sınıf öğrencilerinin kitap okuma alışkanlığı ile Türkçe dersi akademik başarıları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışma, 2008-2009 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır ili ile Silvan ilçesi ve Silvan ilçesine bağlı köylerde random (rastgele) yöntemiyle belirlenen ilköğretim okullarındaki 5.sınıf öğrencilerinin kitap okuma alışkanlıklarının Türkçe dersi akademik başarılarına etkisinin olup olmadığını incelemektedir.Araştırmada 768 öğrencinin kitap okuma alışkanlıkları üzerinde; cinsiyet farklılığı, anne ve babanın eğitim durumu, ailenin gelir düzeyi, yaşanılan yerleşim birimi ve akademik başarının etkileri analiz edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin anketlere verdikleri cevapların kendi öğretmenlerince teyit edilmesi amacı ile 23 sınıf öğretmeniyle yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak görüşmeler yapılmıştır.Anket ile toplanan verilerin çözümlenmesinde frekans dağılımı ve kaykare teknikleri kullanılmıştır. Analizlerde anlamlılık düzeyi p? 05 olarak alınmıştır.Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgular şöyle özetlenebilir: Kız öğrenciler erkek öğrencilere göre daha çok kitap okumaktadırlar. Annenin eğitim düzeyinin öğrencilerin kitap okuma alışkanlığını etkileme oranı babaya göre daha yüksektir. Ailenin gelir düzeyi arttıkça öğrencilerin kitap okuma alışkanlık düzeyleri de artmaktadır. Öğrencilerin yaşadıkları yerleşim birimleri küçüldükçe kitap okuma alışkanlığı düzeyleri de azalmaktadır. İl ve ilçe merkez okullarda eğitim alan öğrencilerin kitap okuma alışkanlıkları, köy okullarında eğitim alan öğrencilerin kitap okuma alışkanlıklarına göre daha fazladır. Son olarak, öğrencilerin akademik başarı düzeylerine göre kitap okuma alışkanlıkları farklılaşmaktadır.Anahtar Kelimeler: Türkçe Öğretimi, Okuma Alışkanlığı, Akademik Başarı
Düşük sosyo-ekonomik düzeyde olan 2. öğrencilerin kitap okuma sevgisi ve alışkanlığı kazanmasına etki eden faktörlerin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, düşük sosyo-ekonomik duruma sahip ilkokul 2. sınıfa giden öğrencilerin okuma sevgisi ve alışkanlığı kazanmasına etki eden faktörleri incelemektir. Araştırmada verilerin toplanması ve analizi için yarı yapılandırılmış görüşme ve betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Güneydoğu'nun sanayi bakımından gelişmiş bir kentinde sosyo-ekonomik bakımdan en alt düzeyinde kabul edilebilecek bir ilkokulda 2013-2014 yılında 2. Sınıfta eğitim-öğretim gören 20 öğrenci ve velisi oluşturmaktadır. Yapılan çalışma iki aşamadan oluşmaktadır. Araştırmanın birinci aşamasında öğrencilerle yapılan görüşme, ikinci aşamasında ise velilerle yapılan görüşme kayıt cihazı ile kayıt altına alınmıştır. Kayıt altına alınan her bir görüşme analiz edilmiştir. Araştırma sonunda, çocukların kitap okuma sevgisi ve alışkanlığı kazanmasında ailenin model olmasının, ailenin eğitim düzeyinin, okulöncesi eğitiminin, kitaplarla erken yaşta tanışmanın ve etkileşimin önemi ortaya çıkmıştır.
Öğrencilerin okuma alışkanlıklarını etkileyen faktörler üzerine bir meta-analiz çalışması
Bu araştırmanın amacı, meta analiz yöntemini kullanarak öğrencilerin okuma alışkanlıklarını etkileyen faktörler hakkında genel bir fikir elde etmektir. Bu amaç doğrultusunda 2005-2021 yılları arasında ulusal düzeyde yapılan yüksek lisans ve doktora tezleri ile hakemli dergilerde yayımlanan araştırmalar taranarak okuma alışkanlığını etkileyen faktörler hakkında bilgi veren çalışmalar araştırma kapsamına dâhil edilmiştir. Tarama sürecinde "okuma, okuma alışkanlığı, okumayı etkileyen faktörler" kelimeleri anahtar sözcük olarak kullanılmıştır. Araştırmaya dâhil edilecek bilimsel makaleleri bulmak için TUBİTAK ULAKBİM, Google Akademik arama motoru, Dergipark ve Ebsco veri tabanları kullanılırken, lisansüstü tezlere ulaşmak için Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nde yer alan tezlerden yararlanılmıştır. Araştırmada öğrencilerin; cinsiyetinin, sınıfının, yaşadığı yerleşim yerlerinin, içinde bulunduğu ekonomik koşulların, anne-babasının eğitim seviyesinin okuma alışkanlıklarına ne derecede etki ettiğini belirlemeye yardımcı olacak çalışmalar incelenmiştir. Hangi araştırmaların meta-analize dâhil edileceğine yönelik seçimlerin yapılmasında belirli ölçütler kullanılmıştır. Bunlar; 2005 ile 2020 yılları arasında yapılmış araştırmalar olması, çalışmaların Türkçe hazırlanmış olması, ortalama ve standart sapma değerlerine sahip olması, çalışmanın normal dağılım göstermesidir. Dâhil edilme ölçütlerine uygun olan 46 makale, 14 yüksek lisans tezi olmak üzere toplam 60 çalışmanın etki büyüklükleri ve bu çalışmaların genel etki büyüklükleri hesaplanmıştır. Araştırmada meta-analitik etki analizlerinin hesaplanması için araştırmaların örneklem sayıları, aritmetik ortalamaları, standart sapma, p ve t değerleri kullanılmıştır. Çalışmaların istatistiksel anlamlılık düzeyi p=0,05 olarak kabul edilmiştir. Etki büyüklükleri dağılımı heterojen bir özelliğe sahip olduğu için rastgele etkiler modeli kullanılmıştır. Araştırmalar sonucunda cinsiyet faktörüne göre kız öğrencilerin, kitaplığa sahip olma faktörüne göre sahip olanların, anne babanın eğitim durumu faktörüne göre anne babası lisans mezunu olanların ve ailenin gelir durumu faktörüne göre aile geliri yüksek olan öğrencilerin okuma alışkanlığına sahip olma oranının daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Dijital ortamda okumanın öğrencilerin okuma alışkanlıklarına etkileri: Bir durum çalışması
Geleneksel birçok uygulama yerine 21. yüzyılın dijital dünyasında artık yeni normal sayılabilecek modern ve teknolojik uygulamalara doğru bir eğilim başlamıştır. Günümüz öğrencilerinin dijital ortamlarda çoğunlukla okul dışı zamanlarında dijital medya ile çok fazla vakit geçirdiği görülmektedir. Bu bağlamda bu çalışmanın temel amacı, dijital ortamdan okumanın öğrencilerin okuma alışkanlıklarına etkisine ilişkin öğrenciler, öğretmenler ve velilerin görüşlerinin tespit edilip ilgili alanyazın ve sonuçlarıyla desteklenerek belgelendirmektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışma gruplarının belirlenmesinde ölçüt ve uygun örneklem yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2021-2022 eğitim-öğretim yılında bir devlet okulunda 7. ve 8. sınıfında öğrenim gören toplam 36 öğrenci, 15 Türkçe öğretmeni ve 15 öğrenci velisi oluşmaktadır. Araştırma verileri, araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak yüz yüze görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler nitel veri analizlerinden betimsel ve içerik analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen verilerin analizi sonucunda, öğrencilerin büyük çoğunluğu tarafından dijital ortamdan okumanın okuma alışkanlıklarına olumlu etkileri olduğu, öğretmenler ve velilerin büyük çoğunluğu tarafından ise dijital ortamdan okumanın; öğrencilerin temel okuma alışkanlıklarının yerleşmiş olması, dijital okuryazarlık becerileri ve dijital yetkinliklerinin ileri seviyelerde olması ve bilinçli, amacına uygun okumalar yapıldığı taktirde okuma alışkanlıklarına olumlu etkileri olabileceği; aksi taktirde okuma alışkanlıklarına herhangi bir etkisinin olmayacağı sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına dayalı olarak dijital ortamda okumanın öğrencilerin okuma alışkanlıklarına etkilerine yönelik öneriler sunulmuştur.
Öğrencilerin eleştirel okuma becerisini etkileyen faktörler: Bir meta-analiz çalışması
Bu araştırmanın amacı, meta-analiz yöntemiyle öğrencilerin eleştirel okuma becerisini etkileyen faktörleri ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda 2006-2021 yılları içinde ulusal seviyede yapılan lisansüstü tezler ve hakemli dergilerde yayımlanan araştırmalar taranarak eleştirel okuma becerisi üzerinde gerçekleştirilen çalışmalar bu araştırmaya dâhil edilmiştir. Araştırmanın tarama evresinde "eleştirel, eleştirel okuma, eleştirel okuma becerisi" gibi kelimeler anahtar sözcük olarak seçilmiştir. Araştırma için incelenecek bilimsel makalelere ulaşmak için Google Akademik arama motoru, TUBİTAK ULAKBİM, EBSCO ve Dergipark veri tabanları kullanılırken lisansüstünde yapılan tezlere Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nde bulunan tezlerden ulaşılmıştır. Çalışmada öğrencilerin; sınıfının, cinsiyetinin, yaşadığı yerleşim yerlerinin, anne-babasının eğitim seviyesinin, içinde bulunduğu ekonomik koşulların eleştirel okuma becerisine ne derecede katkı sağladığını ortaya çıkarmaya yönelik çalışmaların bulguları incelenmiştir. Meta-analiz çalışmasına dâhil edilecek araştırmalar seçilirken bazı ölçütler doğrultusunda karar verilmiştir. Bunlar; 2006 ile 2021 yılları arasında yapılmış çalışmalar olması, standart sapma ve ortalama değerlerinin bulunması, araştırmaların Türkçe hazırlanmış olması ve çalışmalardaki dağılımın normalliği gibi ölçütlerdir. Meta-analize katılma ölçütlerini sağlayan 13 yüksek lisans tezi ve 31 makaleden oluşan toplam 44 çalışmanın genel etki büyüklükleri ve etki büyüklükleri incelenmiştir. Çalışmada ortaya çıkan meta-analitik düzeydeki etki analizleri verileri için çalışmaların aritmetik ortalamaları, örneklem sayıları, t ve p değerleri ile standart sapma sayısal verileri hesaplanmıştır. Meta-analiz içindeki araştırma sonuçlarının istatistiksel anlamlılık seviyesi p=0,05 şeklinde kabul edilmiştir. Ulaşılan etki büyüklükleri düzeyi heterojen bir yapıya sahip olduğu için rastgele etkiler modelinin çalışmaya daha uygun olduğuna karar verilmiştir. Meta-analizdeki istatistiksel veriler sonucunda kitaplığı bulunma değişkenine göre bulunanların, cinsiyet değişkenine göre kız öğrencilerin, anne-baba eğitim seviyesine göre lisans mezunu anne ve lise mezunu babaların çocuklarının ve ailenin gelir düzeyi değişkenine göre aile geliri orta seviyede olan katılımcıların eleştirel okuma becerilerinin daha yüksek olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Eleştirel Okuma, Eleştirel Okuma Becerisi, Meta-Analiz.
Bilim ve sanat merkezlerine devam eden ilkokul öğrencilerinin okuma tutumları ve tercihleri
Bu araştırma, özel yetenekli öğrencilerin okuma tutumlarının ve tercihlerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Kırşehir il merkezinde bulunan Yusuf Demir Bilim ve Sanat Merkezi ve Kaman ilçesinde bulunan Kaman Bilim ve Sanat Merkezinin 3 ve 4. sınıflarında öğrenim görmekte olan ve çalışmaya gönüllü olarak katılan 58 özel yetenekli öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmada karma yöntem desenlerinden açıklayıcı sıralı karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda veriler "Okuma Alışkanlığına İlişkin Tutum Ölçeği"; nitel boyutunda ise araştırmacı tarafından hazırlanmış yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığı ile elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır. Çalışma sonunda özel yetenekli öğrencilerin okuma alışkanlıklarına yönelik tutumlarının yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. BİLSEM'e devam eden özel yetenekli öğrencilerin okuma tutumlarının cinsiyet, sınıf düzeyi, anne ve babaların eğitim düzeyi, evlerinde kitaplık olması, kitap okuma sıklığı değişkenleri açısından anlamlı düzeyde farklılık olmadığı; annelerinin ve babalarının kitap okuma durumlarında anne ve babaları her zaman kitap okuyanlar lehine, bilgisayar ve internette zaman geçirme durumlarında günde 1 saat ve daha az zaman geçirenler lehine anlamlı fark oluştuğu belirlenmiştir. Öğrencilerin okuma alışkanlığı kazanmalarında en çok öğretmenlerinin ve annelerinin etkili olduğu görülmüştür. Macera, komedi/mizah, bilim ve icat, bilimkurgu/fantastik türleri en çok tercih edilen kitap türleri iken; polisiye, şiir, aşk/romantik ve dini kitaplar en az tercih edilen kitap türleridir. Kitap okumalarına engel olan durumların ise ödevlerin çokluğu ve sesli ortam olduğu belirlenmiştir. Basılı kitapların en çok tercih edilen okuma aracı olduğu ve okuyacakları kitapları kendilerinin almayı tercih ettikleri tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bilim ve Sanat Merkezi, Okuma Tercihi, Okuma Tutumu, Özel Yetenekli Öğrenci.
Öğretmen adaylarının kitap okuma tutumları ile eleştirel okumaözyeterlik algıları arasındaki ilişki (Manisa Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesi örneği)
Bu araştırmada 2018-2019 eğitim öğretim yılında Manisa Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ve Türkçe Öğretmenliği alanında eğitim görmekte olan öğretmen adaylarının kitap okuma tutumları ile eleştirel okuma öz yeterlik algıları arasındaki ilişki belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma genel tarama modellerinden ilişkisel tarama türünde bir araştırmadır. Tarama modelleri, "geçmişte ya da halen var olan bir durumu var olduğu biçimiyle ortaya koymayı amaçlayan araştırma yaklaşımlarıdır. Bu modelde önemli olan, var olanı değiştirmeye kalkmadan gözlemleyebilmektir''. İlişkisel tarama modelleri "iki ya da daha çok sayıdaki değişken arasında birlikte değişim varlığını ve/veya derecesini belirlemeyi amaçlayan araştırma modelleridir" (Karasar, 2008). Araştırmanın çalışma grubunu, 2018-2019 eğitim öğretim yılında Manisa Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği ve Türkçe Öğretmenliği bölümlerinde eğitim görmekte olan 415 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Yapılan araştırmada Kuzu ve Doğan (2015) tarafından geliştirilen "Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği" ile Karabay (2013) tarafından geliştirilen "Eleştirel Okuma Öz yeterlik Algı Ölçeği" kullanılmıştır. 38 maddelik Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği' nin tümü ve alt boyutları için Cronbach Alfa değerleri .65 ile .94 arasında değişmekte olup ölçeğin, kabul edilebilir düzeyde güvenirliğe sahip olduğu belirlenmiştir. 41 maddelik Eleştirel Okuma Öz yeterlik Algı Ölçeği' nin tümü ve alt boyutları için Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı .69 ile 91 arasında olup ölçeğin, güvenilir olduğu belirlenmiştir. Elde edilen veriler Spss. 22 programıyla analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmada öğretmen adaylarının kitap okuma tutumları ile eleştirel okuma öz yeterlik algıları; yaş, cinsiyet, yaşanılan bölge, anne ve baba eğitim durumu, eğitim gördükleri bölüm, sınıf düzeyi, kütüphane üyeliği, e kitap üyeliği ve yıllık okunan kitap sayısı değişkenleri açısından incelenmiştir. Sınıf ve Türkçe öğretmen adaylarının kitap okuma ve eleştirel okuma öz yeterlik algı düzeyleri arasında anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır.
Gülmece unsurlar içeren çocuk öykülerinin ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonu ve tutumuna etkisi
Bu araştırmanın amacı, gülmece içerikli çocuk öykülerinin ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonu ve tutumuna etkisini belirlemektir. Araştırma, nitel veri setlerinin nicel verilere ulaşmada basamak oluşturduğu karma araştırma yöntemlerinden sıralı dönüşümsel tasarım modeli temele alınarak tasarlanmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda araştırma kapsamına alınan çocuk öyküleri Mizah Teorileri ve Mizah Yaratma Yöntemleri'ne göre üç okur tarafından tahlil edilmiş ve gülmece unsurlar açısından analizi yapılmıştır. Nicel verileri desteklemek amacıyla analiz edilen mizahi öyküler deneysel uygulama sürecinde kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda öntest sontest karşılaştırma gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma, 2020-2021 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde Mersin ili Erdemli ilçesindeki bir ilkokulda yapılmıştır. Deney grubunda 18, karşılaştırma grubunda 18 öğrenci olmak üzere toplam 36 dördüncü sınıf öğrencisi ile gerçekleştirilen çalışma sekiz hafta sürmüştür. Araştırma kapsamında deney grubu öğrencilerine mizah içerikli öyküler, karşılaştırma grubu öğrencilerine ise mizah içermeyen öyküler araştırmacı tarafından okunmuştur. Araştırmanın nitel boyutunda "Hikaye Değerlendirme Formu", nicel boyutunda ise öğrencilerin kitap okumaya ilişkin motivasyon ve tutumlarını belirlenmek için "Okuma Motivasyon Ölçeği" ile "Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılarak veriler toplanmıştır. Nitel analiz bölümünde mizah içerikli öykülerde yer alan mizah unsurları, okurlar tarafından kuramsal temel dikkate alınarak betimsel olarak analiz edilmiştir. Nicel analiz bölümünde deney grubu ve karşılaştırma gruplarının deneysel işlem öncesi öntest ve sontest puanları parametrik olmayan testlerden Mann Whitney U Testi ile analiz edilmiştir. Nitel verilerden elde edilen bulgulara göre, mizah içerikli öyküler, Mizah Teorileri'ne ve Mizah Yaratma Yöntemleri'ne göre detaylı olarak tahlil edilmiş ve çok sayıda gülmece unsur belirlenmiştir. Çocuk öykülerinde yazarların üstünlük, uyumsuzluk ve rahatlama teorilerinin her üçünü de kullandıkları tespit edilmiş ancak Üstünlük Teorisi ve Uyumsuzluk Teori'sinin Rahatlama Teorisi'ne göre daha sıklıkla kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Öykülerde mizah yaratma yöntemlerinden komik unsurlar, alay içerikli söylemler, abartılı söz ve anlatımlar ve benzetme yapma gibi yöntemlerin oldukça fazla yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Nicel verilerden elde edilen bulgulara göre, araştırmanın deney grubu ve karşılaştırma grubu öntest sontest puanları karşılaştırılmış; mizah içerikli öykü okuma uygulaması ile öğrencilerin okuma motivasyonlarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülürken okumaya yönelik tutumlarında herhangi bir farklılığın gerçekleşmediği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Mizah, Mizah Teorileri, Mizah Yaratma Yöntemleri, Okuma Motivasyonu, Okuma Tutumu.
Eğitim fakültesi öğrencilerinin okuma alışkanlıklarının incelenmesi
Bu çalışmanın amacı; Gaziantep Üniversitesi Eğitim Fakültesinde öğrenim görmekte olan öğrencilerin okuma alışkanlıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesidir. Çalışmada karma yöntem desenlerinden açıklayıcı ardışık desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri, ''Kitap Okuma Alışkanlığına İlişkin Tutum Ölçeği'' ve araştırmacı tarafından oluşturulmuş kişisel bilgi formuna verilen yanıtlardan elde edilmiştir. Nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığı ile elde edilmiştir. Nicel veriler SPSS programı ile analiz edilirken nitel verilerin analizinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmada; parametrik testlerden ilişkisiz örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; cinsiyet değişkeni açısından okuma alışkanlığına yönelik tutumun sadece alışkanlık alt boyutunda kadınlar lehine anlamlı olarak farklılaştığı bulunmuştur. Öğrenim görülen bölüme göre okuma alışkanlığına yönelik tutumun, alt boyutların tümünde farklılaştığı belirlenmiştir. Sınıf düzeyine göre sadece sevgi ve etki alt boyutlarında farklılaşma olduğu belirlenmiştir. Algılanan sosyo-ekonomik düzeye göre öğrencilerin okuma alışkanlığına yönelik tutumun farklılaşmadığı, öğrencilerin ailelerinin kitap okuma sıklığına göre sadece alışkanlık boyutunda farklılaşma olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin yıl içerisinde okudukları kitap sayılarına göre okuma alışkanlığına ilişkin tutumun ve alt boyutlarının farklılaştığı bulunmuştur. Görüşme yapılan öğrenciler ''kitap okumanın yararlı olduğuna inandığını'', ''kitap okumanın farklı bakış açıları kazandırdığını'', ''bilgi birikimini arttırdığını'', ''empati yeteneğini arttırdığını'', ''hayal gücünü geliştirdiğini'', ''keyifli zaman geçirmesini sağladığını'', ''kelime dağarcığını zenginleştirdiğini'', ve ''sorunlarla başa çıkmasını kolaylaştırdığını'' belirtmişlerdir. Kitap okuma alışkanlığı kazanmada ise öğretmenlerinin, arkadaşlarının, ailelerinin ve sosyal medyanın etkili olduğunu ifade etmişlerdir. Araştırmadan elde edilen bulgular, alan yazındaki ilgili araştırma sonuçlarıyla birlikte tartışılmış ve elde edilen sonuçlar doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur.
Halkevlerinde yayın ve kütüphanecilik faaliyetleri (1932-1951)
Bu tezde Halkevlerinin, kuruluşundan kapandığı 1951 yılına kadar geçen sürede, yayın ve kütüphanecilik alanında ne gibi faaliyetlerde bulundukları, Türk yayın hayatına ve kütüphaneciliğine Halkevi dergi ve kütüphanelerinin katkıları üzerine değerlendirmede bulunulmuştur. Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları, Kurtuluş Savaşı ile ulusal egemenlik ve tam bağımsızlığın hedeflendiği, halkçı bir karakter taşıyan özgün bir hareket gerçekleştirmişlerdir. Savaş sonrası gerçekleştirilen inkılapların halka benimsetilmesi ve yayılması amacıyla da halkçı bir yöntem belirlenmiştir. Halkevleri bu anlayışın doğal bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Halkevleri, 19 Şubat 1932'den 1951'e kadar 19 yıl süresince halkçılık konusu ile alakalı olarak gerçekleştirilen atılım çok hızlı gelişmiştir. Bizzat Mustafa Kemal Atatürk tarafından, Türk kültür ve aydınlanma karakterinin bir kurumu olmuştur. Halkevleri dönemin zor şartlarına rağmen yayın ve kütüphanecilik alanında hizmetler vererek Türk kültürüne büyük katkılar sağlamıştır. Yayınla ilgili faaliyetlerinde Halkevleri dergileri öne çıkmaktadır. Halkevleri dergileri inkılapların benimsenmesine, yayınlandığı yörenin tarih, kültür, edebiyat, tarım ve folklorunun gelişmesine katkıda bulunmuştur. Halkevi kütüphaneleri, sorumluluk sahibi ve bilgili bir okuyucu topluluğu yetiştirmeyi hedeflemiş ve bunda da başarılı olmuşlardır. Kütüphaneler öğrencilerin dersleri için danışma kaynakları buldukları, halkın okuma alışkanlığı kazandığı ve boş zamanlarında ders çalışıp kitap okudukları mekânlar olmuşlardır.
Ortaokul öğrencilerinin okuma tutum ve alışkanlıkları ile üst bilişsel farkındalık düzeyleri arasındaki ilişki
Okuma fiziksel ve zihinsel süreci içinde barındıran karmaşık bir süreçtir. Bireylerde okuma alışkanlığının gelişebilmesi için önce okumaya karşı olumlu tutumun gelişmesi gerekmektedir. Bu açıdan bireylerin küçük yaşlardan itibaren kitaplarla tanışması önemlidir. Kitaba karşı olumlu tutum geliştikten sonra okuma alışkanlığı zamanla gelişecektir. Okuma alışkanlığı gelişmiş bireylerde üst bilişsel farkındalık da gelişir. Çünkü yeterli okuma alışkanlığına sahip olanlar yaptığı okumalardan neyi öğrenip öğrenmediğini bilir. Kişinin öğrenmeyi öğrenmesi üst bilişsel farkındalığıdır. Bu araştırmanın amacı, ortaokul düzeyindeki öğrencilerin okuma tutum ve alışkanlıkları ile üst bilişsel farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkisinin belirlenmesidir. Bu amaç doğrultusunda çalışmada iç içe geçmiş sıralı karma desen kullanılmıştır. Nicel boyutu ilişkisel tarama modeli, nitel boyutu ise olgubilimsel modelle oluşturmuştur. Çalışmanın nicel boyutunda veri toplamak için Sperling, Howard, Miller ve Murphy tarafından geliştirilip Karakelle ve Saraç tarafından Türkçeye uyarlanan "Çocuklar İçin Üst Bilişsel Farkındalık Ölçeği" (2007) ile araştırmacı tarafından geliştirilen "Okuma Tutum ve Alışkanlık Ölçeği" kullanılmıştır. Veriler, tabakalı örnekleme yoluyla belirlenen Malatya'da eğitim gören 1281 ortaokul öğrencisinden toplanmıştır. Veriler analiz edilirken; cinsiyet, sınıf düzeyi, anne ve baba eğitim durumu, anne ve baba meslek durumu, okul öncesi eğitim durumu, günlük bilgisayar kullanma süresi, günlük televizyon izleme süresi, evlerinde kitaplık olup olmadığı, kendilerine ait bir kitaplığın var olup olmadığı değişkenleri kullanılmıştır. Analizler SPSS ve LISREL programları yardımıyla gerçekleştirilmiş ve ortaya çıkan bulgular alan yazından faydalanılarak yorumlanmıştır. Araştırmanın nitel boyutunu ise Malatya'da görev yapmakta olan 10 Türkçe öğretmeni ile yapılan yüz yüze görüşme sonrası elde edilen veriler ve bu verilerin analizi oluşturmaktadır. Verilerin toplanabilmesi için bire bir görüşmelerde araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel ve içerik analizi yöntemleri tercih edilmiştir. Elde edilen bulgular yine alan yazından hareketle yorumlanmıştır. Nitel veriler, nicel verileri desteklemesi, açıklaması ve somutlaştırması amacıyla toplanmıştır. Yapılan araştırma sonrası okuma tutum ve alışkanlıkları ile üst bilişsel farkındalık düzeyleri arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu; aynı zamanda öğrencilerin okuma tutum alışkanlık ve üst bilişsel farkındalıklarının anne-baba eğitim durumu ve anne-baba mesleğine göre değişiklik göstermediği, diğer tüm değişkenler açısından ise değişiklik gösterdiği görülmüştür. Anahtar sözcükler: Okuma, tutum, alışkanlık, üst bilişsel farkındalık.
Öğrencilerin okuma motivasyonları ile okuma tutum ve alışkanlıkları arasındaki ilişki
Bireyler, iletişimlerini gerçekleştirebilmek için çeşitli yöntemlere başvururlar. Bu yöntemler içerisinde şekiller ve semboller de bulunmaktadır. Sembollere yüklenen anlamlar sonucunda yazı ve okuma oluşmuştur. İnsanlara verilmiş olan 4 temel dil becerilerinden biri olan okuma, ancak belli bir eğitim sonucunda edinilebilir. Edinilen okuma becerisinin sürekliliğinin sağlanması ise olumlu bir içsel ve dışsal motivasyona; okuma faaliyetine ve okuma kitaplarına yönelik olumlu bir tutumun geliştirilmesine bağlıdır. Okumaya yönelik olumlu motivasyon ve olumlu tutum sonucunda birey tarafından eylem, zamanla süreklilik kazanır ve alışkanlık haline getirilmiş olur. Okuma motivasyonu ve okuma tutum ve alışkanlığı küçük yaşlardan itibaren kazanılması gerekilen bir yetidir. Bu süreçte de ebeveynlerin, öğretmenlerin, arkadaş çevresinin ve okul yaşamının etkisi büyüktür. Bu araştırmayla da ortaokul öğrencilerinin okuma motivasyonları ile okuma tutum ve alışkanlıkları arasındaki ilişki durumunu çeşitli değişkenleri de dikkate alarak belirleyebilmek amaçlanmıştır. Araştırma, nicel yaklaşımda ilişkisel tarama modelinde bir tarama araştırmasıdır. Araştırmada uygun olan genel tarama modellerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma verilerini toplamak için tabakalı seçkisiz örnekleme yöntemiyle belirlenen 5, 6, 7 ve 8. sınıf düzeyindeki 1347 ortaokul öğrencisine Kişisel Bilgi Formu, Okuma Motivasyonu Ölçeği ve Okumaya Yönelik Tutum ve Alışkanlık Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizi sürecinde değişken olarak öğrencilerin cinsiyet, sınıf, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi, okul öncesi eğitimi alma, kardeş sayısı, günlük kitap okuma, günlük kitap okuma süresi, günlük bilgisayar, tablet vb. kullanma süresi, günlük televizyon izleme süresi, evde kitaplık olması durumu ve günlük sokakta oynama süresi kullanılmıştır. Verilerin analizinde bir paket programda yararlanılmıştır. Her bir ölçeğe normallik testi uygulanmış ve verilen cevaplar normal dağılım gösterdiği için parametrik olan t testi ve ANOVA testlerinden uygun olanı seçilerek veriler analiz edilmiştir. Anova analizinde Levene testi sonucu homojen olan gruplar için anlamlı farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemede Scheffe; homojen olmayan gruplar için ise Games Howell testinden yararlanılmıştır. Ayrıca iki ölçeğin ve ölçek alt boyutlarının birbiriyle ilişki düzeyini analiz etmek için korelasyon analizi gerçekleştirilmiştir. Ayrıca öğrencilerin okuma motivasyonları ile okumaya yönelik tutum ve alışkanlıkları arasındaki yordayıcılık ilişkisinin tespitinde basit doğrusal regresyon analizinden yararlanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda elde edilen veriler tablolaştırılmış ve alan yazından hareketle yorumlanarak çeşitli öneriler getirilmiştir. Analizler sonucunda öğrencilerin okuma motivasyonlarının ve okuma tutum ve alışkanlıklarının cinsiyet, sınıf, baba eğitim düzeyi, okul öncesi eğitimi alma, kardeş sayısı, günlük kitap okuma, günlük kitap okuma süresi, günlük bilgisayar, tablet vb. kullanma süresi, günlük televizyon izleme süresi, evde kitaplık olması durumu ve günlük sokakta oynama süresi değişkenleri arasında anlamlı farklılıklar elde edilmiştir. Anne eğitim düzeyi değişkeninde ise Okuma Motivasyonu Ölçeği'nde anlamlı farklılığa ulaşılamamıştır. Korelasyon analizi sonucunda ise ortaokul öğrencilerinin okuma motivasyonları ile okuma tutum ve alışkanlıkları arasında pozitif yönde ve orta düzeyde bir ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca öğrencilerin okuma motivasyonu düzeyinin okumaya yönelik tutum ve alışkanlığın anlamlı bir yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir.
İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuma alışkanlıklarının belirlenmesi
Bu araştırmanın amacı; ilkokul 4. Sınıf öğrencilerinin okuma alışkanlıklarını belirlemektir. Araştırma, karma yöntemin gömülü (içeyerleşik) araştırma desenine dayanmaktadır. Nicel araştırmaya dayanan ilk kısma, Trabzon ili, Maçka İlçesinde bulunan beş ilkokulda 4. Sınıfta okuyan 243 öğrenci katılmıştır. Bu öğrencilerin amaçlı örneklem yoluyla seçilen 15 velisinin ve 15 öğretmeninin katıldığı, görüşmelere dayanan nitel yöntem ile de nicel bulgular açıklanmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada veri toplama aracı olarak nicel kısımda 25 sorudan oluşan anket, nitel kısımda ise, nitel araştırma metotları içerisinde sıkça kullanılan yarı yapılandırılmış görüşme ve görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada, öğrencilerin demografik özellikleri (yerleşim yeri, cinsiyet, anne baba okuma sıklığı, gelir düzeyi, öğrencilerin bilgisayar ve internette geçirdikleri süre), öğrencilerin kitap okuma alışkanlıkları profillerinin düzeyleri (düzenli kitap okuma alışkanlığı, ders kitabı dışında kitap okuma sıklığı, son 1 yılda ders kitabı dışında okudukları kitap sayısı, öğrencilerin anne veya babalarının kitap okuma alışkanlığı), öğrencilerin okuma tercihleri (okudukları kitap türü, okudukları kitapların konuları, kitap seçerken dikkat ettikleri özellikler, kitaptan başka okudukları yayınlar), öğrencilerin ders kitapları dışında okuma kitaplarına ulaşma durumları ve kütüphane kullanma amaçları, öğrencilerin kitap okumalarını olumsuz etkileyen faktörler (ev işleri, ödevlerin çokluğu, kitap fiyatlarının pahalı olması, televizyon, evde çalışma ortamının olmaması, arkadaşlarıyla görüşmek) belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin öğretmenlerinin ve velilerinin okuma alışkanlıklarıyla ilgili görüşlerinin neler olduğu belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda elde edilen veriler SPSS 23.0 programı ile analiz edilmiş, analiz sonuçları frekans ve yüzde olarak gösterilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda; 7 öğretmenden yarı yapılandırılmış görüşme, 8 öğretmen ve 15 veliden görüşme formu yoluyla elde edilen veriler betimsel analizle analiz edilmiştir. Verilerin sunumunda bu gruplamalara yönelik temsili örnekler verilmiştir. Çalışma sonunda, ilkokul öğrencilerinin düzenli kitap okuduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğrencilerin ders dışı kitap okuma sıklıklarına bakıldığında her gün düzenli okudukları görülmüştür. Öğrencilerin okumayı sevmesinde de okuma saatinin etkili olduğu görülmüştür. Öğrencilerin ders kitabı dışında 10 ve daha az sayıda kitaplarının olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğrencilerin, son bir yılda ders kitapları dışında okudukları kitap sayılarının 6-10 arasında olduğu görülmüştür. Anne-babalarının ara sıra okuduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin kitap türü olarak en çok hikayeyi, konu olarak da macera konulu kitaplarını tercih ettikleri görülmüştür. Öğrencilerin kitapları seçerken en çok konusuna dikkat ettikleri, kitap dışında en çok dergi okumayı tercih ettikleri, okuyacakları kitapları anne ve babalarıyla aldıkları, kütüphaneyi hikaye ve roman almak için kullandıkları tespit edilmiştir. Öğrencilerin okumalarına televizyonun engel olduğu ortaya çıkmıştır. Öğretmenlere göre öğrencilerin okumayı sevmesinde okuma saatinin etkili olduğu belirlenmiştir. Öğretmen ve velilere göre de öğrenciler kitaplarda en çok hikaye türünü tercih etmektedir. Öğretmenler, sınıflarında kitaplık olduğunu, kitaplıktaki kitapları kendilerinin aldığını ifade etmişlerdir. Veliler de evlerinde kitaplık olduğunu, buradaki kitapları kendilerinin aldığını ifade etmişlerdir. Öğretmenler okullarında kütüphane olduğunu fakat yeteri sıklıkta kullanmadıklarını ifade ederken, veliler bulundukları yerde kütüphane olmadığını ve kütüphaneyi kullanmadıklarını ifade etmişlerdir. Öğretmenler, öğrencilerinin okumayı sevmemesine neden olarak ailelerinin model olmamasını göstermişlerdir.
Ortaokul öğrencilerinin okuma kültürü düzeylerinin belirlenmesi
Bu çalışmadaki amaç ortaokul öğrencilerinin okuma kültürü düzeylerinin cinsiyet, Türkçe ders başarısı, okuma alışkanlıklarına göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğinin belirlenmesidir. Çalışmada betimsel tarama modeli tercih edilmiştir. Araştırmadaki çalışma grubunu 2020-2021 öğretim yılında Burdur ilinin ortaokullarının 7. sınıflarından 250 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, Türkel (2017) tarafından geliştirilen "Okuma Kültürü Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu"yla elde edilmiştir. Veri analizi, SPSS programıyla gerçekleştirilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde, "frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, t testi, MANOVA ve ANOVA " tercih edilmiştir. Araştırmanın sonuçları çerçevesinde ortaokul öğrencilerinin okuma kültürüne ilişkin görüşlerinin genel olarak olumlu olduğu görülmektedir. Ortaokul öğrencilerinin okuma kültürüyle ilgili fikirleri cinsiyete dayalı olarak anlamlı farklılık arz etmektedir. Kız öğrencilerin okuma kültürüne ilişkin görüşleri, erkek öğrencilerin görüşlerine göre daha olumludur.
Tokat ilinde gıda alışverişi esnasında halkın etiket okuma alışkanlığının saptanması
Bu araştırmanın amacı, Tokat İlinde gıda alışverişi yapan tüketicilerin etiket okuma alışkanlığının saptanmasıdır. Araştırma örneklemini 03.06.2009 ve 13.07.2009 tarihleri arasında Tokat İlindeki alışveriş merkezlerinde alışveriş yapan 183 tüketici oluşturmaktadır. Araştırma verileri anket formları kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin frekans, yüzde ve ki-kare analizleri yapılmıştır.Araştırma bulgularına göre; araştırmaya katılan tüketicilerin satın aldığı gıda ürününün ambalajı üzerindeki yazıları %51.4'ü okurken, %40.4'ü bazen okumaktadır. Tüketicilerin %8.2'si ise gıda ambalajı üzerindeki yazıları hiç okumamaktadır. Kadın tüketicilerin %92.1'inin, erkek tüketicilerin ise %91.5'inin etiket bilgilerini okudukları tespit edilmiştir. Etiket bilgilerinin okunmasıyla cinsiyet arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Tüketicilerin etiket üzerindeki bilgilerden en çok üretim ve son kullanma tarihi bilgilerini okuduğu bulunmuştur.Etiket okuma alışkanlığı ile eğitim durumu arasında anlamlı bir ilişki vardır. Bu sonuçla eğitim düzeyinin tüketicilerin daha bilinçli gıda alışverişi yapmasında etkili olduğu söylenebilir. Tüketicilerin çoğunluğu, doğru ve dengeli beslenmeyi sağlayacağı ve besin değeri yüksek olan yiyeceklerin seçimine yardımcı olacağı için etiketi gerekli görmektedir. Tüketicilerin etiket üzerinde dikkatini en çok; işaretler ve yazılar çekmektedir.Araştırmaya katılan tüketicilerin, yarıya yakının etiket üzerinde TSE garantisi olup olmadığına dikkat ettiği saptanmıştır. Araştırmaya katılan tüketicilerin, yarıdan fazlası etiketle ilgili bir problem karşılaştıklarında nereye başvuracaklarını bilmemektedir. Tüketiciler etiketle ilgili bir problemle karşılaştıklarında öncelikle TÜKODER ve Tüketici mahkemelerine başvurmaktadır.
Medya okuryazarlığı dersinde gazete ve dergi kullanımı İzmir'de medya okuryazarlığı dersinin öğrencilerin gazete ve dergi okuma alışkanlıklarına olan etkisi
Tezde, ?Medya Okuryazarlığı? dersinin öğrencilerin basılı ? online gazete ve dergi okuma alışkanlıklarına etkilerinin neler olduğunu belirlemek ve dersin öğrencilerin gazete ve dergilerde yer alan haberleri eleştirel olarak değerlendirebilme yetilerinde bir fark yaratıp yaratmadığı ortaya konulmaya çalışılacaktır.Medya Okuryazarlığı dersinin, öğrencilerin gazete ve dergi okuma alışkanlıklarını ne ölçüde ve nasıl etkilediğinin ele alındığı bu çalışmada, dersi alan ve almayan toplam 212 öğrenciden oluşan iki gruba açık ve kapalı uçlu soruların bulunduğu bir anket yöneltilmiştir. Anket cevaplarından ve sınıfta dersler izlenerek doldurulan 56 adet özellik kayıt çizelgesinden hareket edilerek genel bir değerlendirmeye gidilmiştir.Medya okuryazarlığı dersi, öğrencilerin gazete ve dergi okuma alışkanlıklarını nispeten olumlu yönde etkilemekte ancak öğrencilere bu medya metinlerini okurken eleştirel bir perspektif kazandırmaktan uzak kalmaktadır.Özellik kayıt çizelgelerine baktığımızda ise, evlerine düzenli olarak gazete veya dergi alınan öğrencilerin alınmayanlara göre derse katılımda daha aktif oldukları gözlemlenmiştir.Bütün bunlara göre; dersin öğrencilerin gazete ve dergilere yaklaşımında az da olsa olumlu bir etkisinin olduğunu ifade etmek mümkündür. Ancak, ailelerin gazete ve dergilere ilişkin olumsuz tutumlarının, ders saatinin azlığının, sınıfta konuya uygun materyallerin kullanılmamasının, dersi branş öğretmenlerinin vermemesi gibi faktörlerin de ders verimliliğini azalttığı düşünülmektedir.Anahtar Sözcükler1. Medya Okuryazarlığı2. Öğrencilerin Okuma Alışkanlığı3. Kitle İletişim Araçları4. Korumacı Yaklaşım5. Eleştirel Yaklaşım