Ortaokul öğrencilerinin sosyal destek algılarıyla ilgili olarak sınav kaygısı ve umutsuzluk düzeylerinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı; ortaokul öğrencilerinin sosyal destek algıları ile sınav kaygısı ve umutsuzluk puanları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin algıladıkları sosyal destek (aileden algılanan sosyal destek, öğretmenden algılanan sosyal destek, arkadaştan algılanan sosyal destek) ile umutsuzluk (gelecekle ilgili duygu, motivasyon kaybı, gelecekle ilgili beklenti) puanı arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırmanın örneklemi, kolay örnekleme yoluyla seçilmiş, İstanbul iline bağlı Özel Bahçeşehir Sancaktepe Ortaokulu'nda eğitim görmekte olan 141 erkek, 109 kız öğrenci ile toplam 250 ortaokul öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada ortaokul öğrencilerinin sosyodemografik bilgilerine ulaşabilmek üzere, araştırmayı yapan kişi tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Ortaokul öğrencilerinin algıladıkları sosyal destek düzeyi, Yıldırım (1997) tarafından geliştirilen ve yine Yıldırım (2004) revizyonu yapılan, Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (R) ile ölçülmüştür. Öğrencilerin sınav kaygısı, Albayrak-Kaymak (1985) ve Öner (1990) tarafından Türkçe versiyonu geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan, Sınav Kaygısı Envanteri ile ölçülmüştür. Ortaokul öğrencilerinin umutsuzluk düzeyi, Seber'in (1991) Türkçe'ye uyarladığı Beck Umutsuzluk Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Araştırmada ortaokul öğrencilerinin algıladıkları sosyal destek ile sınav kaygısı arasında zayıf, negatif yönde bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin algıladıkları sosyal destek puanı arttıkça, sınav kaygısı azalmaktadır. Öğrencilerin, aileden algıladıkları sosyal destek ve öğretmenden algıladıkları sosyal destek puanı arttıkça, sınav kaygısı azalmaktadır. Ayrıca öğrencilerin kuruntu ve duyuşsallık düzeyi, öğrencilerin aileden algıladıkları sosyal desteğe bağlı olarak etkilenmekte olduğu, bu etkinin; aileden algılanan sosyal desteğin artması ile öğrencilerin duygusallık ve kuruntu puanlarının azalması şeklinde olduğu görülmektedir. Bir başka ifade ile aileden algılanan sosyal destek, duyuşsallık ve kuruntu puanını azaltmaktadır. Araştırmaya katılan öğrencilerin algılanan sosyal destek toplam puanları ortalamaları ile sınıf düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki vardır. 8.sınıf öğrencilerinin algılanan sosyal destek puanları 5., 6. ve 7. Sınıflara göre daha düşük bulunmuştur. Anne Baba Beraber olanların aileden algılanan sosyal destek puanları, anne baba birlikte olmayanların aileden algılanan sosyal destek puanlarından yüksek bulunmuştur. Aileye destek veren aile büyüğü olanların algılanan sosyal destek toplam puanları aileye destek veren aile büyüğü olmayanların algılanan sosyal destek toplam puanlarından yüksek bulunmuştur. Kızların öğretmenden algılanan sosyal destek puanları, erkeklerin öğretmenden algılanan sosyal destek puanlarından yüksek bulunmuştur. Araştırmada ortaokul öğrencilerinin algıladıkları sosyal destek ile umutsuzluk arasında zayıf, negatif yönde bir ilişki olduğu bulunmuştur. Öğrencilerin algıladıkları sosyal destek puanı arttıkça, umutsuzluk azalmaktadır. Araştırmaya katılan öğrencilerin umutsuzluk toplam puanları ortalamaları ile sınıf değişkeni aralarında anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. 8. Sınıf öğrencilerinin umutsuzluk puanları, 5., 6. ve 7. sınıflara göre daha yüksek olarak bulunmuştur. Aileye destek veren aile büyüğü olmayanların umutsuzluk toplam puanları, aileye destek veren aile büyüğü olanların umutsuzluk toplam puanlarından yüksek bulunmuştur. Sonuç olarak, ortaokul öğrencilerin sosyal destek algılarının, aileden algılanan sosyal destek ve öğretmenden algılanan sosyal desteğin yüksek olması, öğrencilerin sınav kaygılarını azaltan bir faktör olarak bulunmuştur. Ortaokul öğrencilerinin sosyal destek algılarının yüksek olması, öğrencilerin umutsuzluk puanını azaltan bir etken olarak belirlenmiştir.