Ortaokul öğrencilerinin uzaktan eğitim sürecinde öz-yönetimli öğrenme becerilerinin incelenmesi

Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin uzaktan eğitim sürecindeki öz-yönetimli öğrenme becerilerinin incelenmesi ve bu becerilerin cinsiyet, çevrimiçi eğitim gören kardeş sayısı, sınıf düzeyi, ailenin gelir düzeyi açısından gösterdiği değişimin nicel olarak tespit edilmesi ve bu değişim nedenlerinin nitel olarak belirlenerek bütüncül bir çerçevede yorumlanması amaçlanmıştır. Araştırmanın ilk aşamasında ortaokul öğrencilerinin uzaktan eğitim sürecindeki öz-yönetimli öğrenme becerilerine dair "Uzaktan Eğitimde Öz-yönetimli Öğrenme Becerileri Ölçeği" geliştirilmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında ise "Uzaktan Eğitimde Öz-yönetimli Öğrenme Becerileri" ölçeğinin uygulanması ve ölçek boyutlarına dair nitel verilerin toplanması sağlanmıştır. Araştırmanın ölçek geliştirme süreci 2021-2022 eğitim öğretim yılında İç Anadolu Bölgesinde bulunan bir ilin merkez ilçesindeki 8 ortaokulda öğrenim gören 226 ortaokul öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel uygulama aşaması 16 ortaokulda öğrenim gören 758 ortaokul öğrencisi ile, nitel uygulama aşaması ise 8 ortaokulda öğrenim gören 16 ortaokul öğrencisi ile yürütülmüştür. Ölçek geliştirme sürecinde yapılan analizler neticesinde ölçek yapısı 5 boyut (faktör) ve 20 maddeden oluşmuştur. Ölçek toplam puan ve alt boyutlarının Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayıları hesaplanmıştır. "Uzaktan Eğitimde Öz-Yönetimli Öğrenme Becerileri Ölçeği"nin ölçeğin geneli için hesaplanan Cronbach Alpha değeri 0.868 olarak bulunmuştur. Ayrıca ölçeğin boyutları için Cronbach Alpha değerleri; öz-kontrol becerileri için 0.775; öğrenme becerileri için 0.767; üst-bilişsel farkındalık becerileri için 0.667; kaynak belirleyebilme için 0.645 ve öğrenme isteğini sürdürebilme için 0.623'tür. Bu bağlamda "Uzaktan Eğitimde Öz-Yönetimli Öğrenme Becerileri Ölçeği'nin boyutları ve ölçek geneli için bakıldığında yeterli güvenirlik düzeyine sahip olduğu görülmektedir. Araştırmanın ikinci aşamasında ortaokul öğrencilerinin uzaktan eğitim sürecindeki öz-yönetimli öğrenme becerileri cinsiyet, sınıf düzeyi, çevrimiçi eğitim gören kardeş sayısı ve ailenin gelir düzeyleri açısından incelenmiştir. Ortaokul öğrencilerinin uzaktan eğitim sürecindeki öz-yönetimli öğrenme becerilerinin cinsiyet açısından anlamlı fark oluşturmadığı, sınıf düzeyi açısından ise üst-bilişsel farkındalık becerileri, kaynak belirleyebilme ve öğrenme isteğini sürdürebilme boyutlarında anlamlı farklılık oluştuğu belirlenmiştir. Ortaokul öğrencilerinin uzaktan eğitim sürecindeki öz-yönetimli öğrenme becerileri düzeylerinin çevrimiçi eğitim gören kardeş sayısı değişkenine göre ölçeğin tamamı ile üst-bilişsel farkındalık becerileri boyutunda, kaynak belirleyebilme boyutunda ve öğrenme isteğini sürdürebilme boyutunda anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür. Ortaokul öğrencilerinin uzaktan eğitim sürecinde sergiledikleri öz-yönetimli öğrenme beceri düzeylerinin ailenin gelir durumu değişkenine göre öğrenme isteğini sürdürebilme alt boyutunda anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın nitel kısmında ortaokul öğrencilerinin uzaktan eğitim sürecindeki öz-yönetimli öğrenme becerilerinin derinlemesine incelenmesi amacıyla araştırmacı tarafından yarı yapılandırılmış görüşme formu oluşturulmuştur. Elde edilen bulgular Maxqda programı ile analiz edilmiş olup, öğrenme becerileri, öz kontrol becerileri, üst bilişsel farkındalık becerileri, öğrenme isteğini sürdürebilme ve öğrenme kaynağı belirleyebilme temalarından oluşmaktadır. Araştırmanın nicel ve nitel aşamaları birbirleriyle uyumluluk göstermiş olup, ortaokul öğrencilerinin uzaktan eğitim sürecinde sergiledikleri öz-yönetimli öğrenme becerilerinin geliştirilmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır.