Ortaokul seviyesindeki iki dilli öğrencilerin (Rus/Türk) Türkçe kullanımında sosyokültürel çevrenin etkilerine yönelik görüşlerinin incelenmesi

Yüzyıllardır, farklı dil, köken ve kültüre sahip toplumlar göç, savaş, eğitim ve birçok sebepten bir arada yaşamıştır ve yaşamaya devam etmektedir. 2000'li yıllardan sonra, Türkiye'nin önemli turizm merkezlerinden biri olan Antalya, yabancı turistlerin ilgi odağı haline geldi. Lev Vygotsky'nin en iyi bilinen yakınsal gelişim bölgesi (ZPD) metaforunu sunan sosyokültürel teorisine dayanmaktadır. Vygotsky (1986), dil ve kültür arasında güçlü bir bağ olduğunu ve iletişim ve etkileşimin dil öğrenme sürecini geliştirmek için gerekli olduğunu savunmaktadır. Vygotskian teorisinin temelinde sosyal etkileşim ve dil gelişimi arasındaki ilişki yatmaktadır (Vygotsky, 1979; Kozulin, Gindis, Ageyev & Miller, 2003; Lantolf & Poehner, 2008; Lantolf, 2009). Bu doğrultuda araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışmasına göre desenlenmiştir. Çalışma grubunu belirlemek için amaçlı örnekleme yöntemlerinden uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları, amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan uygun örnekleme yöntemi ile özel bir okulda okuyan 10 Rus katılımcıyı içermektedir. Çalışmada yarı yapılandırılmış bireysel görüşme formuyla detaylı bir şekilde görüşleri alınan ortaokul seviyesindeki on Rus öğrenci ile çalışma grubu yürütülmüştür. Mevcut çalışmanın amacına en uygun sorular belirlenmiştir. Daha yüksek güvenilirlik elde etmek için araştırmacı, katılımcıları belirli bir yanıta yönlendirecek sorular kullanmaktan kaçınmış, bunun yerine görüşme sorularını netleştirmek için bol miktarda ayrıntı vermiştir. Doğru veri elde etmek için katılımcılardan görüşmeler sırasında fikirlerini açıklamaları da istenmiş ve araştırmacı, yorumlarını teyit etmek için ifadelerini nasıl yorumladığını belirtmiştir. Bu çalışmada veriler, tüm katılımcılarla yapılan ilk bireysel yarı yapılandırılmış görüşmeler ve katılımcı öğrencilerle yapılan derinlemesine görüşmeler ve araştırmacının katılımcı öğrencilerle gerçekleştirdiği görüşmelere dayanan formla toplanmıştır. Bu araştırmada, Creswell ve Creswell'in beş aşamalı modeli kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda on Rus öğrencinin sosyokültürel çevreye bağlı olarak dil seçimi yaptıkları sonucuna varılmıştır. Rus öğrencilerin okul ortamında Türkçe dilini tercih ederken aileleriyle Rusça dilini tercih ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Yaşlarından dolayı çoğunlukla anneleriyle vakit geçiren katılımcılar annelerin sosyokültürel çevrelerine göre hareket edildiği sonucuna varılmıştır. Türkçe dilini öğrencilere özellikle küçük yaş gurubundaki yabancı öğrenciler yaratıcı ve ilgi çekici verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Sosyokültürel çevre, öğrencilerin her iki dili de etkilediği ve dil seçimi bulundukları sosyal çevreye göre değişebildiği belirtilmiştir. Dil ve sosyokültürel çevrenin iç içe geçmiş olduğu ve dil gelişiminde göz ardı edilmemişi gerektiği görüşü bildirilmiştir. Katılımcılar Türkçe diline ve kültürüne ayak uydurmaya çalışıldıkları ve aktif oldukları araştırmada belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ana dil, İkinci dil, İki dillilik, Sosyokültürel çevre, Göç, Küreselleşme