Ortaokul sınıflarında cebirsel düşünmenin geliştirilmesine yönelik mesleki gelişim programının öğretmenlerin cebir ve cebirsel düşünmeye dair algılarına etkisi

Bu çalışmada, ortaokul sınıflarında cebirsel düşünmenin geliştirilmesine yönelik bir mesleki gelişim programına katılan ortaokul matematik öğretmenlerinin "cebir kavramı, matematiğin cebir kısmı, cebirsel düşünme kavramı ve cebirsel düşünmeyi ortaya çıkarmak için kullandıkları sorular" bağlamında algılarındaki değişimleri incelenmiştir. Araştırma TÜBİTAK tarafından desteklenen "Bir Mesleki Gelişim Programı ile Ortaokul Sınıflarında Cebirsel Düşünmenin Geliştirilmesi (TÜBİTAK 1001, proje no: 223K317)" projesi kapsamında yapılmıştır. Proje kapsamında katılımcılara Driscoll (1999) tarafından ortaya konulan ZCA (Zihnin Cebirsel Alışkanlıkları) kavramsal çerçevesi kullanılmıştır. Çalışma 34 ortaokul matematik öğretmeniyle yapılmıştır. Katılımcı öğretmenler 8 hafta eğitim, 2 hafta ön test ve son test uygulamaları olmak üzere 10 haftalık bir eğitime katılmışlardır. Eğitimlerden sonra her bir araştırma sorusu için katılımcılardan ön test ve son test verileri toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Analizler sonucunda elde edilen kodlar kategoriler altında birleştirilmiş ve öğretmenlerin görüşlerindeki değişim ortaya konulmuştur. Araştırmadan elde edilen bulgular mesleki gelişim programının katılımcı öğretmenlerin cebir ve cebirsel düşünmeyi klasik kavramlar olan işlem, bilinmeyen, denklem vb. kavramlardan ziyade genelleme, soyutlama vb. ile ilişkilendirdikleri görülmüştür. Öğretmenlerin matematiğin cebir kısmı ile ilgili algılarında değişim meydana gelmiştir. Cebiri belli bir kademeden ziyade her kademe ve düzeyde olan, gittikçe genişleyen bir kapsam olarak görmüşlerdir. Ayrıca öğretmenlerin cebirsel düşünmeyi ortaya çıkarmaya dair soru sorma biçimlerinde de olumlu değişimler olduğu görülmüştür. Öğretmenler, özellikle öğrencilerin çözüm stratejilerini irdelemelerine, düşünce süreçlerini açıklamalarına ve genellemeler yapmalarına imkân tanıyan sorular yöneltmeye başlamıştır. Sonuç olarak cebir ve cebirsel düşünme kavramına dair uygun içerik ve yöntemle tasarlanmış, teori ile uygulamayı harmanlayan bir mesleki gelişim programının öğretmenlerin bakış açılarında anlamlı değişimler meydana getirebildiği görülmektedir. Anahtar Kelimeler: cebir, cebirsel düşünme, ortaokul, matematik, matematiğin cebir kısmı