Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki duyu adları ve fiillerin çok anlamlılık bakımından incelenmesi

Duyu adları ve fiilleri çok anlamlılık yönünden zengin sözcüklerdir. Öğrenciler, söz varlıklarının genişleyebilmesi ve dil becerilerinde yetkin bireyler olabilmeleri için anlam yönünden zengin duyu adları ve fiilleriyle karşılaşabilmelidir. Ders kitapları, sözlükler ve diğer eğitim materyallerinde duyularla ilgili kelime dağarcığının dağılımı oldukça önemlidir. Bu çalışmada, duyu adlarından "ağız, ayak, burun, dil, el, göz, kulak" ve duyu fiillerinden "bakmak, basmak, dinlemek, dokunmak, duymak, görmek, içmek, koklamak, kokmak, yemek" sözcüklerinin çok anlamlı kullanımlarına odaklanarak, Türkçe ortaokul ders kitaplarındaki ilgili söz varlığı dağılımının incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma olarak desenlenen, doküman analizi yönteminin kullanıldığı bu çalışmada ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitapları, Güncel Türkçe Sözlük, Okullar için Türkçe Sözlük ve Gerçek Yaşam Temelli Okul Sözlüğü incelenmiştir. 2021-2022 Eğitim-Öğretim yılında kullanılan ortaokul 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki yazar biyografileri, hazırlık çalışmaları, yönergeler, metinler, etkinlikler, gelecek derse hazırlık, tema sonu değerlendirme çalışmaları, dinleme/ izleme metinleri ve etkinliklerinin ses ve video dosyaları; Güncel Türkçe Sözlük, Okullar için Türkçe Sözlük ve Gerçek Yaşam Temelli Okul Sözlüğü'nde duyu adları ve fiillerinin madde başları inceleme grubunu oluşturmuştur. Bu çalışmayla duyu adları ve fiillerinin ders kitaplarındaki kullanımları çok anlamlılığı yansıtmaları bakımından analiz edilmiştir. Ortaokul Türkçe ders kitaplarında duyu adları ve fiillerinden 3 sözcüğün çok anlamlı olarak hiç kullanılmadığı; 6 sözcüğün %25'ten az, 3 sözcüğün %25-%50 arası, 3 sözcüğün %50-%75 arası, 2 sözcüğün %75 ve üzerinde çok anlamlı kullanıldığı tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Çok anlamlılık, duyu adları, duyu fiilleri, ortaokul Türkçe ders kitapları, sözlük