Ortaokul Türkçe öğretiminde beden dili merkezli drama etkinliklerinin öğrencilerin konuşma becerisine etkisi

Beden, hiç şüphesiz insanlık tarihinde ilk iletişim dilidir. Başlangıcı ilk insana kadar giden beden dili; insanın birbiri ile anlaştığı ilk dil olmuştur. Sosyal bir varlık olan insan; beslenme, barınma, güvenlik, bilme, saygı, sevgiye ihtiyaç duyduğu gibi iletişime de ihtiyaç duymaktadır. Bu yüzden konuşma becerisi bireylerin yaşamları boyunca günlük yaşamda en çok kullandıkları dil becerilerinden biri olmuştur. Drama yöntemi insanlara kendisini ve çevresini tanıma, ilişkilerini geliştirme, farklı bakış açıları kazandırma, sosyal uyumu artırma gibi birçok kazanımın elde edilmesinde kullanılabilecek bir yöntemdir. Bu araştırmanın amacı beden dili merkezli drama etkinliklerinin ortaokul Türkçe öğretiminde öğrencilerin konuşma becerisinin gelişimine etkisini belirlemektir. Çalışmanın katılımcıları Malatya ili, Battalgazi ilçesinin bir ortaokulunda okuyan 55 7. sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Bu araştırmada karma araştırma yöntemi sıralı açıklayıcı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında yarı deneysel desen kullanılmış olup araştırmanın nicel verileri Konuşma Becerisi Tutum Ölçeği (2017) ile nitel kısmında fenomenoloji deseni kullanılmış olup verileri öğrenci günlükleri, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve gözlem formu ile toplanmıştır. Araştırmanın nicel kısmında bir kontrol ve bir deney grubu oluşturulmuştur. Öğrencilerin tutum ölçeğinden aldıkları ön test sonuçlarına göre deney ve kontrol grubu belirlenmiştir. Yapılan Mann Whitney U testinin sonuçlarına göre grupların denk olduğu görülmüştür. Deney grubunda Türkçe öğretim programı kazanımları bağlamında hazırlanan beden dili merkezli drama ile kontrol grubunda ise mevcut Türkçe dersi öğretim programı dikkate alınarak dersler işlenmiştir. Araştırmanın sonunda 9 deney grubu öğrencisi ile yarı yapılandırılmış görüşme yapılmış olup yapılan her drama uygulamasından sonra günlük toplanmış ve öğrencilerin beden dili merkezli konuşma becerilerine ilişkin ön ve son video alınarak gözlem yapılmıştır. Uygulanmış olan nicel ve nitel veri toplama araçlarına ilişkin güvenirlik ve geçerlilik çalışması yapılmıştır. Deney ve kontrol grubunda son testlerin analizi Mann Whitney U testi ile yapılmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi ve betimsel analiz ile oluşturulan kod ve kategoriler ile analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçları incelendiğinde konuşma becerisi kazanımlarının verilmesi noktasında beden dili merkezli drama etkinlikleri ile işlenen Türkçe dersinin, olağan işlenen Türkçe dersine göre daha etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Benzer şekilde çalışmaya katılan öğrencilerin beden dili merkezli drama etkinlikleri sonrasında konuşma becerisine ilişkin ilgi ve sevgilerinin arttığı bunun yanında kaygı ve endişelerinin azaldığı görülmüştür. Ayrıca öğrencilerin hem sınıf içinde hem de günlük yaşamda beden dilini rahatlıkla kullanmaya başladıkları görülmüştür. Araştırmanın nitel verilerine ilişkin sonuçlarına bakıldığında öğrencilerin sınıf içi ve sınıf dışında beden dilini kullanmaya başladıkları ve konuşma becerilerinin geliştiği hatta var olan konuşma bozukluklarının düzeldiği görülmüştür. Çalışma sonuçları alanyazın incelenerek hem benzer hem de farklı açılardan karşılaştırılmıştır. Sonuçlara bakılarak araştırmacılar için, yaptıkları çalışmalarda zengin veri elde edebilmeleri adına çeşitleme yapabilecekleri; drama uygulamaları için, oluşturulan drama atölyelerini uygulamadan önce pilot uygulama yapmaları ve dramanın uygulanacağı mekânın fiziksel özelliklerine dikkat etmeleri; kurumlar için ise eğitim fakültelerinde öğretmen adaylarına drama derslerinde uygulama yapma fırsatı vermeleri ve Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde açılan hizmet içi kurslarda öğretmenlere drama eğitimleri verilmesi önerilerinde bulunulmuştur.