Physiological and molecular analyses in lettuce (lactuca sativa l.) plants grown under application of different nutrients in greenhouse

Tarımda bitki üretimini ve üretilen bitkinin kalitesini artırmak amacıyla makro ve mikro elementler yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu tez çalışmasında; bor (B), bakır (Cu), demir (Fe), potasyum (K), azot (N), fosfor (P) ile bu elementlerin birleşimi olmak üzere 7 farklı gübre, damla sulama tekniği kullanılarak marul bitkisinin köküne uygulandı ve bu bitkilerde fizyolojik ve moleküler analizler gerçekleştirildi. Kontrol grubu için distile su kullanıldı. Fizyolojik çalışmalarda, çözünebilir protein miktarı belirlendi. Ayrıca örneklerde SOD (süperoksit dismutaz) ve CAT (katalaz) enzim aktiviteleri de analiz edildi. Sonuçlar, SPSS 20.0 kullanılarak ANOVA istatistik programı ile değerlendirildi. Kontrol ile karşılaştırıldığında; B, Fe ve K uygulamaları protein miktarını azalttı buna karşın diğer gübre uygulamaları ise protein miktarını arttırdı. Karışım ile diğer gübre uygulamaları kıyaslandığında ise sadece Cu ve N uygulamalarının protein miktarını arttırdığı belirlendi. Enzim aktivitelerinde kontrol ve karışım uygulamaları karşılaştırıldığında, B ve K uygulamalarının SOD aktivitesini arttırdığı ama Cu ve P uygulamalarının aktiviteyi azalttığı belirlendi. Diğer uygulamalar ise SOD enzim aktivitesinde farklı sonuçlar (artma ya da azalma) gösterdi. Kontrol ile karşılaştırıldığında, SOD aktivitesinde olduğu gibi B ve K uygulamaları CAT aktivitesini de arttırdı. Karışım ile diğer uygulamalar kıyaslandığında ise tüm uygulamaların CAT aktivitesini arttırdığı gözlendi. Moleküler çalışmalarda, marul genomunda ilk defa arpa bitkisine özgü Nikita ve Sukkula ile soya fasulyesine özgü SIRE1 retrotranspozonlarının hareketleri IRAP (Inter Retrotransposon Amplified Polymorphism) moleküler markır tekniği kullanılarak analiz edildi. Bu retrotranspozonların marul genomunda hareketli olduğu ama farklı gübre uygulamalarının bu harekete etki etmediği belirlendi. Bu tez, farklı kimyasal gübrelerin marul bitkisindeki etkilerinin fizyolojik ve moleküler açıdan araştırıldığı ilk detaylı çalışmadır. Elde edilen sonuçların, marul ve benzeri çiğ tüketilen sebzelerde gübre kullanımının etkilerinin anlaşılmasına katkı sağlaması beklenmektedir.