Osmaniye yöresinde efsane ve memoratlar

Efsaneler ve Memoratlar Türk halk edebiyatı içerisinde çok önemli yere sahip iç içe geçmiş iki türdür. Yıllarca süregelen sözlü anlatma geleneği içerisinde efsaneler ve memoratlar ile toplumun kültürel hafızası her zaman canlı tutulmuş ve sonraki nesillere bu yaşamsal izler aktarılmıştır. Toplumun belleğinde canlılığını yitirmeye başlayan bu iki sözlü gelenek unsurunun kayıt altına alınması ve sonraki nesillere aktarılması çalışmamızın temelini oluşturmuştur. Osmaniye yöresi gerek coğrafi, gerek kültürel konumu nedeniyle belleklerden silinmeye yüz tutan, yaşamsal hafıza niteliğindeki efsane ve memorat türleri açısından zenginliğini yitirmektedir. Osmaniye ve ilçelerinden derlediğimiz efsanelerin 44'ü yazılı kaynak, 5'i dijital ortam, 75'i mülakat yoluyla elde edilmiştir. 101 efsane ve 23 memorat sekiz ana başlıkta toplanmış, konu ve motif özellikleri bakımından incelenmiş, Stith Thompson'ın Motif-İndex of Folk-Literature adlı altı ciltlik eserinini tamamını inceleme imkânımız olmadığı için çeşitli kaynaklar içerisinde yer alan motif index'bölümleri incelenmiştir, bulamadığımız motiflerin başına (T) eklenmiştir. Derlediğimiz efsane ve memoratların 2 tanesi "dünyanın ve evrenin yaratılış ve yok oluş efsaneleri" bölümünde, 14'ü "mistik efsaneler", 25'i "olağanüstü varlıklar ve olağanüstü olaylarla ilgili efsaneler", 24'ü "bitkiler, ağaçlar ve hayvanlarla ilgili efsaneler", 7'si "şekil değiştirme taşa ve kuşa dönme ile ilgili efsaneler", 2'si "doğa olaylarıyla iliği efsaneler", 49'u "tarihî efsaneler", 1'i "taşıt ve araç-gereçlerle ilgili efsaneler" bölümlerinde yer almıştır.