Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Bitlis'te nüfus hareketleri (1900-1923)

Bu çalışma, 1900-1923 yılları arasında Bitlis vilayeti ve sancaklarında meydana gelen göç hareketlerini tarihi yönü ile birlikte bölgenin sosyal, ekonomik ve demografik yapısındaki değişimleri incelemektedir. Bitlis'in idarî yapısı, nüfus dinamikleri ve tarihsel arka planına odaklanan çalışma, bu süreçteki göç hareketlerinin nedenlerini ve sonuçlarını anlamayı amaçlamaktadır. Araştırmada, Kafkasya'dan Osmanlı topraklarına yapılan göçler, göçmenlerin Bitlis ve çevresine yerleştirilmesi, Osmanlı'nın göç politikaları ve Kafkasya'ya yönelik tersine göçlerin bölgedeki etkileri değerlendirilmiştir. Ayrıca, Ermeni nüfusunun varlığı ve nüfus hareketleri incelenmiş; Bitlis'ten Amerika'ya Ermeni göçü, 1915 Ermeni tehciri ve bu olayların Bitlis'teki toplumsal yapıya etkisi analiz edilmiştir. Birinci Dünya Savaşı döneminde 1914 Bitlis isyanı, Rus işgali ve bu süreçteki nüfus hareketleri ile Van'dan Bitlis'e ve Bitlis'ten diğer illere yönelen göçlerin sonuçları ele alınmıştır. Savaştan sonra Rusların çekilmesiyle başlayan geri dönüşler, Bitlis göçmenlerine yönelik yardım faaliyetleri ve devletin bu süreçteki göç ve iskân politikaları değerlendirilmiştir. Göç hareketlerinin Bitlis'in demografik yapısı üzerindeki kalıcı etkileri araştırmalarla ortaya konulmuştur. Çalışma, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçiş döneminde Bitlis'in göç hareketleriyle şekillenen toplumsal dinamiklerini tarihsel bağlamda analiz ederek, bu dönüşüm sürecine dair kapsamlı bir çerçeve sunmayı hedeflemektedir.