Osmanlı'dan Cumhuriyet'e geçişte yenilikçi düşünürlerin mezhep algısı

Bu çalışma, Cumhuriyet döneminde yaşamış Seyyid Bey, Mehmed Âkif Ersoy, İzmirli İsmail Hakkı, Ahmet Hamdi Akseki, Yusuf Ziya Yörükân ve Mehmet Şemsettin Günaltay'ın mezhep algılarını ve fikirlerindeki mezhebî aidiyetleri analiz etmektedir. Çalışma, giriş, üç bölüm ve sonuçtan ibarettir. Giriş'te araştırmanın kapsamı, sınırlılıkları, yöntemi ve kaynakları hakkında bilgi verilmiştir. Birinci Bölüm'de modernleşmenin sosyal, siyasal, eğitim ve diğer alanlarda görülen etkilerini ele aldık. Modernleşme hareketlerini, ele aldığımız düşünürlerin fikrî hayatındaki etkilerini incelemek adına düşünürlerin hayatlarına yer verilmiş ve düşünürlerin yenilikçi olarak olarak nitelendirilmesine sebep olan ölçütler tespit edilmiştir. İkinci Bölüm'de düşünürlerin mezhep algısı ile ilgili fikirleri, klasik ve çağdaş kaynaklar doğrultusunda karşılaştırmalı bir şekilde incelenmiştir. Dönemin sosyo-politik ve dinî-kültürel zemininde mezhep algısı ile ilgili ortaya attıkları fikirlerinin seyri izlenmiş, fikirlerin özgünlüğü ve dönüşümleri detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Üçüncü Bölüm'de fikrî tartışmalarında mezhebî unsurlar tahlil edilmiş ve dönemin siyasî atmosferi doğrultusunda tartışılmıştır. Bu bağlamda değişim sürecinde, din eğitimine dair fikrî yaklaşımları mekân-zaman bağlamında tahlil edilmiştir. Ayrıca İslâm dünyasının geri kalmışlıktan kurtarılması için ileri sürülen fikirlerin toplumsal hayattaki etkileri fikir-hadise irtibatı bağlamında ele alınmıştır. Sonuç'ta ise çalışma boyunca tespit edilen önemli çıkarımlar ve bulgulara yer verilmiştir. Anahtar kelimeler: Seyyid Bey, Mehmed Âkif, İzmirli, Akseki, Yörükân, Günaltay