Osmanlı'dan Cumhuriyet'e kadın eğitiminde biçki dikişin yeri (1908-1952)

Tanzimat dönemine kadar geleneksel roller ile çevrelenen Osmanlı kadını, yasalar tarafından belirlenen ve "makarr-ı nisvan" olarak adlandırılan mutfak, kuyubaşı ve avlulardan ibaret bir sosyal alan içinde yaşamını sürdürdü. En önemli meşguliyet alanı, kendisinden ziyade ailesinin ihtiyacını karşılamak üzere biçki, dikiş, nakış ve aşçılık gibi geleneksel olarak kadınlara ait olduğu kabul edilen uğraşlardı. Kadınların evin büyük hanımlarından öğrendikleri bu meziyetlerden biri olan biçki dikiş, II. Meşrutiyet'ten sonra kadınlara yönelik izlenen toplumsal politikaların merkezine yerleşti. 1908 yılında II. Meşrutiyet'in ilanından 1952 yılında Halkevlerinin tasfiye edilmelerine kadar ki süreçte; dönemin siyasi, iktisadi ve sosyal politikaları doğrultusunda kadınlar biçki dikiş ile meşgul olmaya sevk edildiler. Kadınların eğitilmesinden işgücüne dâhil edilmesine, iktisadi politikalara katkı sağlamalarından askerin ihtiyacını karşılayarak vatan hizmetini ifa edebilmesine kadar pek çok hususta biçki dikişe başvuruldu. Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş aşamasında ise kadınlara yönelik toplumsal politikaların merkezine yine biçki dikiş uğraşı yerleşti. Osmanlı döneminden Cumhuriyet dönemine, Türk Tarihinin yaklaşık 50 yıllık sürecinde kadınlardan beklenen sorumluluk alanlarının yaratılabilmesi noktasında biçki dikiş meziyeti bir araç olarak kullanıldı. Bu çalışmada 1908-1952 yılları arasında kadınların biçki dikişe sevk edilmesinin arkasındaki siyasi, iktisadi ve toplumsal nedenler ile bahsi geçen süreç içinde biçki dikişin eğitim kurumlarındaki yeri incelenmiştir. Kadınların eğitilmesi ve işgücüne dâhil edilmesinde nasıl bir gelişim izlendiği 1913'te kurulan Türk Kadınları Biçki Yurdu örneği üzerinden değerlendirilerek, biçki dikişin Türkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra kadınlara yönelik eğitim politikalarını hangi yönde etkilediği ortaya konulmaya çalışılmıştır.