Osmanlı Devleti'nin İran Cephesi'ndeki muharebelerinde aşiretlerin rolü (1916-1918)

Osmanlı Devleti Birinci Dünya Harbi'nde, Kafkasya'daki Türkleri Rus esaretinden kurtarmak ve Afganistan üzerinden Hindistan'a ulaşıp oradaki Müslümanları ayaklandırmak düşüncesindeydi. Bunun için Osmanlı Devleti'nin İran'a hâkim olması gerekiyordu. Zikredilen amaçları gerçekleştirmek amacıyla İran Cephesi açılmıştı. Cephe açılırken yetkililer bölgede bulunan aşiretlerden olabildiğince yararlanmayı düşündü. Çalışmamızın temel amacı da bu planın uygulanması esnasında bölgedeki aşiretlerin rolünün ne kadar olduğunu belirlemektir. İlk etapta Türk-Alman kuvvetlerinden oluşan küçük müfrezeler oluşturularak bölgeye gönderildi. Gönderilen bu müfrezelerle bölgedeki aşiretlerin örgütlenip İngiliz ve Ruslara darbe vurulması amaçlandı. Bölgede birçok aşiretin olması ve bu aşiretlerin Türk, Alman, İngiliz ve Rus taraftarı olmaları bu amacı gerçekleştirmeyi zorlaştırdı. Türk yetkililer, Kutülamare zaferinden sonra İngilizlerin bir durgunluk dönemine girmelerinden dolayı 13. Kolordu'yu İran Cephesi'ne gönderdi. 13. Kolordu Ruslarla girdiği muharebelerde aşiretlerden de yararlanma yoluna gitti. Osmanlı Devleti, İran Cephesi'nde ilk etapta Ruslar ile mücadele etti fakat Rusya'da Bolşevik İhtilali'nin gerçekleşmesiyle Rus kuvvetleri İran'dan ayrıldı. 1918 yılında ise Türk kuvvetleri daha çok Ermeni-Nasturi ve İngiliz güçleriyle mücadeleye girişti. Bu mücadele esnasında Türk kuvvetleri İran aşiretlerinden olabildiğince yararlandı. İran aşiretlerinin büyük bir kısmı muharebelerde Türk kuvvetlerinin yanında yer aldı. İngilizlerin Dicle Cephesi'nde toparlanıp Bağdat'ı ele geçirmeleriyle Osmanlı Devleti açısından İran Cephesi çöktü.