Osmanlı'nın son döneminde kamuoyunun Afganistan hakkındaki bilgi kaynaklarının tahlili

Osmanlı Devleti'nin son yıllarında Afganistan üzerine çeşitli eserler yazılmış, gazetelerde haberler yer almış, pek çok makale kaleme alınmıştır. Bunların özellikle ikinci meşrutiyet döneminde yoğunlaştığı görülmüştür. Osmanlı'nın son dönemindeki eserler ve yazılar ayrı ayrı incelendiği gibi, Osmanlı Devleti ? Afganistan münasebetleri, Osmanlı kamuoyunun Afganistan ilgisi, bu ilginin nedenleri, ilgi alanları ve iki ülke arasındaki ilişkinin diğer milletler üzerine etkileri bu eserler ve yazılar temel alınarak ayrıca incelenmiştir. Afganistan hakkında genel bilgiler, Afganistan'a duyulan muhabbet hissi, Afganistan'ın hilafete olan bağlılığı, Afganistan'daki kanun ve düzenlemeler, terakkiyat, kabileler arasındaki parçalanmışlık ve savaşlar ele alınan temel konular olarak tesbit edilmiştir. Osmanlı ve Afgan halklarının birbirlerine olan muhabbetinin derecesi, kaynağı, nedenleri ve diğer toplumlar üzerine etkilerinin tesbiti çalışmamızın temel amacını oluşturmaktadır. İki devletin de Sünni Müslüman kimliği, Afganistan'ın topraklarında geçmişte yaşamış Türk devletleri ve Afganistan'daki Türk varlığı bu muhabbetin temelini oluşturmaktadır. İki toplum da birbirlerini karşılıksız sevmekte ve birbirlerine destek olmaktadırlar. Ancak bu muhabbetin kesinlikle diğer toplumlar üzerinde olumsuz bir etkisi görülmemiştir