Osmanlı tarih yazıcılığının gölgede kalmış bir eseri "Tarih-i Sâmî" (metnin transkripsiyonu)

18. yüzyılda, Osmanlı Devleti'nde tarihi aydınlatan kaynaklardan biri olan vekayi'nâmeler, vekayi'nüvislerin, ya yaşadıkları dönemin ya da kendinden önceki yaşanmış dönemin olaylarını kendi birikimleri ve üsluplarını da katarak yazmaları sonucu ortaya çıkmış tarihi belgelerdir. Tarih-i Sâmî, Şâkir ve Subhi de gizli kalmış, bugüne kadar ayrıntıları ile incelenmemiş bu eserlerden biridir. Üç yazarlı bu eserin birinci bölümünü oluşturan Tarih-i Sâmî, bu tezde ele alınan bölümdür.Tarih-i Sâmî, Arpaeminizâde Mustafa Sâmî tarafından yazılmıştır. Mustafa Sâmî, vak'a-nüvis, şair ve hattattır. Sâmî, iyi bir şair olmasına rağmen daha çok vak'a-nüvisliği ile tanınmıştır. Ancak, çok kısa süre bu görevde bulunan Mustafa Sâmî, yazdıklarını bir kitapta toplama fırsatı bulamamıştır. Kendinden sonra vekayi'nüvis olan Mehmet Subhi, onun yazdıklarını da toplamış ve kendi eserine eklemiştir.Mustafa Sâmî'nin vekayi'nüvis olduğu dönem, Lale Devri sonları ve Patrona Halil İsyanı ile başlayan karışık ve bunalımlı bir döneme rastlamaktadır. O dönemde yaşanan her türlü siyasi, ekonomik, sosyal çöküntüler, bu eserde yer almıştır. Yangınlar, depremler, isyanlar, isyanların ortaya çıkardığı etkiler, tahta geçme, tahttan inme, devlet adamlarının görevden alınması, atanması, eserde ele alınan başlıca olaylardır. Bu eserin incelenmesi ile Osmanlı Devleti'nin en karışık dönemi olan 18. yüzyıl başlarındaki durumu hakkında bir takım bilgilere ulaşmak amaçlanmıştır.ANAHTAR SÖZCÜKLERVekayi'nüvis, Mustafa Sâmî, 18. Yüzyılda Osmanlı Devleti, Tarih-i Sâmî, Şâkir, Subhi, Lale Devri ve Patrona Halil İsyanı.