Depicting the other: Qizilbash image in the 16th century Ottoman historiography

Bu çalışma Osmanlı'nın 16. yüzyılın başında İran'da yeni bir güç olarak ortaya çıkan Safeviler ve onların Anadolu?daki Türkmen destekçileri hakkındaki algısının kökenlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada hem Safevileri, hem de Anadolulu Türkmenleri Kızılbaş olarak adlandırmak tercih edilmiştir. Osmanlı hanedanının gözündeki Kızılbaş imajı hakkında daha önceden yapılmış çalışmalar, genellikle fetvalar ve mühimme defterleri gibi arşiv kaynaklarını kullanmaktaydı. Aksine bu çalışma, 16. yüzyıl Osmanlı tarihçilerinin eserlerine, özellikle Selimnâme literatürüne bakmakta ve onların Kızılbaşlar hakkında oluşturulan dini ve siyasi söylemdeki rollerini incelemektedir. Bunu yaparken 1509?1514 yılları arasındaki olayların tarihçiler tarafından anlatımları esas alınmakta ve bu anlatımlar onların propagandacı doğaları göz önünde tutularak tartışılmaktadır. İleri sürülen noktalardan birisi, bu söylemlerin Kızılbaşlara karşı yapılmış ve yapılacak olan savaşların meşrulaştırılmasına yardım ettiğidir. Bu çalışma, öncelikle Türkmen göçebe aşiretlerin erken Osmanlı tarihi boyunca değişen pozisyonlarını incelemekte, daha sonraysa 16. yüzyıl Osmanlı tarihyazımından seçilen bir örneklemi kullanarak Osmanlı yazarlarının Kızılbaşları nasıl öteki olarak resmettiklerini ve bu ötekiliği nasıl kendi öz kimliklerini tanımlamada kullandıklarını göstermektedir. Yine bu çalışma, 16. yüzyılda yaratılan bu dini-politik söylemlerin Kızılbaşların dini ve sosyal statülerinin tanımlanmasına ve Osmanlı İmparatorluğu'nun daha Sünni-odaklı bir ideolojiyi benimsemesine sebep olduğunu öne sürmektedir. Anahtar Kelimeler: Kızılbaş, Safevi, Türkmen, Osmanlı Tarihyazımı, Kronik, Selimnâme, Benlik, Öteki, İmaj, Kimlik İnşası.