Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda duyguyu ifade etme becerisinin öğretiminde insansı robot aracılı öğretim uygulamasının geliştirilmesi

Otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklar özellikle sosyal becerilerinin eksikliğinden etkilenir. Teknolojik gelişmelere paralel olarak robotların OSB olan çocukların sosyal becerilerin geliştirilmesine yardımcı olan müdahale araçları olarak kullanılmasına yönelik araştırmalar son birkaç yılda artmıştır. Fakat robot aracılı müdahalelerin OSB olan çocukların sosyal iletişim gelişimleri üzerindeki uzun dönemli etkilerine ilişkin çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın genel amacı OSB olan çocuklarda duyguyu ifade etme becerisinin öğretiminde insansı robot aracılı öğretim uygulamasının geliştirilmesidir. Yapılan çalışma kapsamında Pepper adlı insansı robot ortamında OSB'li çocuklara yönelik durum temelli üzgün duygu durumunu öğretiminde kullanılabilecek etkinlikler "ASSURE" öğretim tasarımı modeli izlenerek hazırlanmıştır. Tasarım modelinin çeşitli aşamalarında özel eğitim alanındaki uzman akademisyenlerin, öğretmenlerin ve öğretim teknolojileri alanındaki uzmanların görüşlerine başvurulmuştur. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması (case study) kullanılmıştır. Çalışma süresince görüşme ve gözlem yapılarak veriler toplanmıştır. Elde edilen verileri açıklayabilecek kavramlara ve ilişkilere ulaşmak amacıyla içerik analizi ve betimsel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmada OSB olan çocuğun robotla yüksek derecede etkileşim kurduğu, robotun dönütlerini beğeni ve heyecanla karşıladığı tespit edilmiştir. Robotun sesli ve hareketli dönütleri OSB olan çocuğun dikkatini çekmiş ve motivasyonunu artırmıştır. Özel eğitim öğretmeni ile yapılan görüşmeler sonucunda ise insansı robotun, derslerin işlenişine ve sınıf ortamına olumlu katkıları olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmenin robot aracılı eğitimin OSB olan çocuğun motivasyonu ve etkinliklere katılımını artırdığını belirtmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, bir sosyal robotun, OSB olan çocukların duygularını tanıma ve ifade etme öğretiminde ve çocukların sosyal beceriler konusundaki sorunlarını azaltmada eğitmenler için etkili bir eğitim aracı olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Çalışma kapsamında geliştirilen robot aracılı etkinliklerde aktivitelerin tasarımı, animasyonları, ses özellikleri ve ekran görüntüleri OSB olan öğrencinin özel durumuna ve yaş grubuna hitap eden özellikte bulunmuştur.