Otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda nesneleri sayma becerisinin öğretiminde insansı robot aracılı öğretim uygulamasının geliştirilmesi

Amaç: Bu araştırmanın genel amacı Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocuklarda nokta belirleme tekniği ile nesneleri sayma becerisinin öğretiminde kullanılmak üzere insansı robot aracılı öğretim uygulamasının geliştirilmesidir. Genel amaç çerçevesinde a) ADDIE öğretim tasarım modeli ile geliştirilecek öğretim uygulamasının hangi tasarım ilkelerine göre geliştirilmesi gerektiği b) Geliştirilen öğretim uygulamasının OSB tanısı alan bireylere matematik becerilerini kazandırmadaki etkililiğinin belirlenmesi alt amaçlarına cevap aranmıştır. Yöntem: Araştırmada kullanılan yöntem Tasarım Tabanlı Araştırma yöntemidir. OSB tanısı alan bireylere hedeflenen becerilerin öğretiminde kullanılacak öğretim materyalleri için tasarım ilkeleri belirlenerek bir eğitim yazılımı (robot yazılımı) geliştirilmiştir. Öğretim tasarımı uygulamasının geliştirme aşamalarında ADDIE öğretim tasarım modeli referans alınmıştır. Araştırma boyunca özel eğitim öğretmeni ve alan uzmanlarının görüşlerine başvurulmuştur. Verilerin toplanmasında görüşmeler ve gözlem formlarından yararlanılmıştır. İçerik analizi ve betimsel analiz yöntemiyle veriler yorumlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu OSB tanısı alan tek denek oluşturmuştur. Deneklerin seçiminde aranacak ön koşullar belirlenmiştir. Bu ön koşullar özetle; OSB tanısı almış olmak ve 4-8 yaş aralığında olmak, erken matematik modülünde ifade edilmiş hedef davranışları sergilemekte güçlük yaşamak, bak-eşleştir gibi sözel yönergeleri yerine getirebilme becerisine sahip olmak, bir etkinliğe en az 5 dakika dikkatini toplayabilme becerisine sahip olmak şeklinde belirlenmiştir. Bulgular: ADDIE öğretim tasarım modeli ile geliştirilecek öğretim uygulamasının hangi tasarım ilkelerine göre geliştirilmesi gerektiği alt amacına yönelik bulgular; senaryolarda kullanılan dilin basit kelimeler kullanılarak seçilmesi, kısa cümlelerden oluşması, yönergelerin emir kipinde (yap, eşleştir vb.) sunulması, ailelerle görüşmeler yapılarak bireye özel içerik cümlelerinin, pekiştireçlerin hazırlanması (sevip sevmediği durumların belirlenmesi), tekrar eden komutların kullanılması, konuşma ses seviyesinin düşük ve normal hızda olması, görsellerin karmaşıklıktan uzak sade ve net olması, ipuçlarına yer verilmesi ve ilgisini çekecek ödüllerin verilmesi önem arz etmektedir. Sonuçlar: Belirlenen tasarım ilkeleri genel tasarım ilkeleriyle paralel olarak belirlenmiş olup OSB tanısı alan bireyler için özelleştirilmiştir. OSB tanısı alan bireylerin Nokta Belirleme Tekniği'nde (NBT) nokta yerlerinin öğreniminde zorluk yaşadıkları bilinmekte ve bu durumun üstesinden gelebilmek için tasarım aşamasında yarı somut aşama etkinliklerinde ipucu yöntemine (cevabı soluklaştırma) başvurularak nokta yerlerinin öğrenimini kolaylaştırmak sağlanmıştır. Etkililik verileri analiz edilmiş ve hazırlanan materyalin nesneleri sayma becerisini kazandırmada etkili olduğu bulunmuştur.