Otizm spektrum bozukluğu tanısı alan çocukların ebeveynlerinin bakım verme yükü, yaşam doyumu ve başa çıkma tutumlarının incelenmesi

Bu araştırmada otizm spektrum bozukluğu tanısı almış çocuğa sahip ebeveynlerin bakım verme yükü, yaşam doyumu ve başa çıkma tutumlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma betimsel (tanımlayıcı) nitelikte bir çalışmadır. Araştırmada nicel verilere yer verilmiş olup, sayısal değerler aracılığıyla hipotezleri test etmeyi amaçlayan "Nicel Desenli" bir çalışmadır. Araştırmaya İstanbul ilinde 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezlerinde kayıtlı otizmli öğrencilerin ebeveynlerinden 159 kişilik bir örneklem seçilmiştir. Örneklem elde etmek için, 3-6 yaş, 7-13 yaş ve 14-18 yaş aralıklarında ''Tabakalı rastgele örnekleme yöntemi'' kullanılmıştır. Araştırmada, "Sosyodemografik Bilgi Formu", "Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği", "Yaşam Doyum Ölçeği" ve "COPE Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği" kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen veriler SPSS 27 yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Ölçekler arasındaki ilişki düzeyi ve yönü, Pearson Korelasyon yöntemiyle incelenmiştir. Değişkenlerin demografik özelliklere göre farklılıklarını anlamak için Bağımsız Gruplar t-testi ve ANOVA testleri uygulanmıştır. Ayrıca, yordayıcılık analizi için Basit Doğrusal Regresyon tercih edilmiştir. Araştırmada elde edilen verilerin analizlerine göre; Bakım verme yükü ölçeği; eğitim durumu, değişkenleri üzerinden kıyaslandığında ölçeklerden alınan puanlar arasında anlamlı düzeyde farklılık tespit edilmiştir. Yaşam doyumu ölçeği verilerine bakıldığında; aile yapısı, otizmli çocuğun cinsiyeti, gelir durumu değişkenleri üzerinden kıyaslandığında ölçeklerden alınan puanlar arasında anlamlı düzeyde farklılık tespit edilmiştir. Başa Çıkma Tutumları Ölçeği verilerine bakıldığında; kişi değişkeni (anne-baba), aile yapısı, gelir durumu, değişkenleri üzerinden kıyaslandığında ölçeklerden alınan puanlar arasında anlamlı düzeyde farklılık tespit edilmiştir. Araştırmada elde edilen verilere göre; ebeveynlerin yaşam doyumu arttıkça, pozitif yeniden yorumlama ve gelişme, zihinsel boş verme, aktif başa çıkma, şakaya vurma, şakaya vurma, diğer meşguliyetleri bastırma ve plan yapmanın arttığı gözlemlenmiştir. Ebeveynlerin bakım verme yükü soruna odaklanma ve duyguları açığa vurma, duygusal destek kullanımının arttığı gözlemlenmiştir. Ebeveynlerde bakım verme yükü arttıkça, yaşam doyumunun azaldığı gözlemlenmiştir. Başa çıkma tutumları ve yaşam doyumu arasında, başa çıkma tutumları ve bakım verme yükü, bakım verme yükü ve yaşam doyumu arasında istatistiksel anlamlılık saptanmıştır.