Otizm Spektrum Bozukluğunda müzik temelli yaklaşımlar: Eğitim, terapi ve sosyal-duygusal katkılar

Otizm sosyal iletişim ve etkileşimde zorluklar ile karakterize olup sınırlı ve tekrarlayıcı aktivite, ilgi alanları ve davranışları olan ve davranışları olan nörogelişimsel bir bozukluktur. Hastalıkları Kontrol Etme ve Önleme Merkezi (Centers for Disease Control Prevention, CDC) 2016 verilerine göre her 54 çocukta bir görülmektedir. Nöropsikolojik bir bozukluk olan otizmin tam olarak etiyolojisi bilinmediğinden kesin bir tedavisi de bulunmamaktadır. Multidisipliner hizmetin bir parçası olan müziğin otistik çocuklarla dil gelişimini dikkat süresini duygusal duyarlılıklarını geliştirdiği ifade edilmektedir. Müzik, ses tonu ve vurgu değişikliklerine odaklanarak iletişimi geliştirebilme potansiyeline sahiptir. Otizm spektrum bozukluğu nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte beyin işlevlerindeki bozukluk olarak tanımlanmaktadır. Multidisipliner hizmetin bir parçası olan müziğin otisitik çocuklarla dil gelişimini dikkat süresini duygusal duyarlılıklarını geliştirdiği ifade edilmektedir. Müzik, ses tonu ve vurgu değişikliklerine odaklanarak iletişimi geliştirebilme potansiyeline sahiptir. Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuk için hazırlanacak bireysel eğitim programları sayesinde bu bireyin hayatı idame ettirebilecek düzeye gelebilmesi sağlanabilmektedir. Otizm spektrum bozukluğu nedeni tam olarak tanımlanmaktadır. Otizm spektrum bozukluğunun nedenlerini açıklamaya yönelik nörobiyolojik ve çevre temelli pek çok teorik bulunmaktadır. Otizm terimini ilk kez kullanan İsviçreli psikiyatrist Eugen Bleular'dır. Otistik çocukların diğer çocuklara göre pek çok farklı yönden farklı davranış özelliklerine göre sahip olduğu ve bu farklılıklarının erken çocukluk döneminde dahi görülebildiği bulgusuna ulaşılmıştır. Hazırlanacak bu program içerisine müzik eğitiminin dahil edilmesi gerektiği yapılan çeşitli bilimsel çalışmalara baktığımızda aksi bir duruma rastlanılmamıştır. Müziğin otizm spektrum bozukluğu tanısı almış çocuklarda rastlanan problem davranışların kısmi olarak iyileştirici etkisinin yanı sıra kavram beceri öğretiminde, dil gelişiminde ve iletişim becerilerinde kalıcı etkilerinin olduğunu destekleyecek daha fazla çalışma yaparak farkındalığın artmasına yardımcı olur. Otizm Spektrum bozukluğunun nedenlerini açıklamaya yönelik nörobiyolojik ve çevre temelli pek çok nedeni bulunmaktadır. Nörobiyolojik nedenler arasında birden fazla genin varlığı, kalıtımsal etkiler, merkezi sinir sistemi ile beyin yapısındaki farklılıklar bulunmaktadır. Aşılar çeşitli toksinler ve bazı besinler gibi çevresel nedenlerin bu duruma yol açtığını belirtilen teorilerini destekleyen bilimsel dayanaklara ise henüz ulaşılamamıştır. Otizm terimi zaman içinde yerini otizm spektrum bozukluğu yerini otizm spektrum bozukluklarını (ASD; Autism Spectrum Discorders) terimine bırakmıştır. Otizm spektrum bozuklukları yaygın gelişimsel bozukluklarla eş anlamlı olup ileri düzeyde ve karmaşık bir gelişimsel yetersizlik anlamında kullanılmaktadır. Otizm ise bu şemsiye altında yer alan kategorilerden biridir. Otizm kişinin düşüncelerini, duygularını, arzularını, dünyayı kendi algılayış biçimine göre belirlemesidir. Otistik bireyin iç gerçekliği dış gerçeklikle bağdaşmaz. Tipik olarak sosyal anlamda çevreye tepkisizlik, sözlü veya başka türlü iletişim güçlükleri, gerçeklikte uzlaşma, içe kapanma, nesnelere karşı düşkünlük takıntılı hareketlerle tanımlanan bir süreçtir. Otizmli bireyler sosyal beceri dil gelişimini ve davranış alanlarında birtakım sorunlar yaşayabilirler. Bu sorunlar genellikle diğer insanlarla iletişim kurmak, arkadaşlık etmek ve söylenenleri yapmakta güçlükler yaşamayı içerir. Otizmli bireyler bazı durumlarda aşırı üzgün olabilir. Onun neyi etkilediğini ifade edemeyebilir ve kendilerini nasıl sakinleştireceklerini bilemeyebilirler. Deyim ya da atasözleri gibi mecaz anlam ifade eden söz öbeklerini anlamayabilirler. Ancak düzenli bir eğitim: Aile, arkadaş, okul ve öğretmenlerinin desteği ile bu özelliklerle daha kolay baş etmeyi öğrenebilirler. Yakın zamana kadar otizm yaygın gelişimsel bozukluklarından çıkarılmıştır. Otizm tanısının 3 yaşından önce tanınması ve eğitimine başlanması çocuğun öz bakım becerilerini geliştirmesi içinde yer alması ve eğitimine örgün eğitimi sistemi içinde devam etmesinin sağlanması bakımından çok büyük önem taşır. Bu çalışmanın amacı otizm spektrum bozukluğu tanısı almış çocukların eğitiminde müziğin ne denli önemli bir araç olduğu gerçeğini vurgulamaktadır. Özel eğitim kurumlarındaki müzik derslerinde yapılabilecek birtakım uygulamaları ortaya koyarak; otistik çocukların hayatında olumlu köklü değişiklikler için faydalı olabilecek birtakım önerilere ulaşmaktır. Anahtar Sözcükler: Müzik eğitimi, Otizm spektrum bozukluğu, Özel eğitim