Oylum Höyük'te ele geçen ve Gaziantep Arkeoloji Müzesi envanterinde bulunan MÖ 3-1. binyıl silindir mühürleri ışığında Suriye gliptiği

Bu tez, Oylum Höyük kazılarında ele geçen ve Gaziantep Arkeoloji Müzesi envanterinde bulunan MÖ 3.–1. binyıl silindir mühürlerini inceleyerek Suriye gliptiğinin gelişim sürecini, tipolojik çeşitliliğini ve kültürel etkileşimlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında toplam 120 eser değerlendirilmiş; stratigrafik bağlamı bilinen kazı buluntuları ile müze envanterine farklı yollarla girmiş mühürler karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır.MÖ 3. binyılda geometrik üslubun hâkim olduğu, Ebla, Mari ve Halep Serisi mühürleriyle bölgesel özgünleşmenin başladığı görülmektedir. MÖ 2. binyılda Hurri-Mitanni etkisi altında figüratif repertuar gelişmiş; Eski Babil ve Levant motifleriyle birleşerek çok kültürlü bir mühür geleneği ortaya çıkmıştır. MÖ 1. binyılda ise Yeni Assur, Yeni Babil, Urartu ve Akamenid imparatorluklarının ideolojik etkileri repertuara yansımış; hibrit mühür tipleri ve astral semboller dönemin çeşitliliğini göstermiştir.Malzeme analizi, hematit, serpantin, jasper, karnelyan ve fayans gibi hammaddelerin geniş ticaret ağları aracılığıyla dolaşımda olduğunu kanıtlamaktadır. Bu çeşitlilik, mühürlerin yalnızca idari işlevlerini değil, aynı zamanda ekonomik ve kültürel ağların belgeleri olduğunu da göstermektedir. Oylum Höyük mühürleri, yerel üretim ve dolaşım ilişkilerini; Gaziantep koleksiyonu ise uluslararası bağları ve kültürel çeşitliliği temsil etmektedir. Böylece Suriye gliptiği, Mezopotamya etkilerinin ötesinde Anadolu, Levant, Mısır ve Elam ile kurduğu bağlantılar sayesinde kendine özgü bir sentez geliştirmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma Suriye gliptiğinin hem yerel dinamiklerini hem de uluslararası dolaşım içindeki rolünü bütüncül biçimde değerlendirmiş; bölgenin antik dünyada bir kültürlerarası kavşak olduğunu ortaya koymuştur.