Özel bir üniversitenin öğrencilerinde nova sistemine göre sınıflandırılmış ultra işlenmiş gıda tüketim sıklığının beden kütle indeksi ile ilişkisi

Son dönemde işlenmiş gıdaların evdeki yemeklerin yerini almasıyla birlikte, ulusların ultra-işlenmiş gıda tüketim sıklığında ve ilişkili olarak fazla kilo, obezite, Tip-2 diyabet, kardiyovasküler ve bağırsak hastalık preveleanslarında artış görülmektedir. Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinde ultra işlenmiş gıda tüketimi, obezite ve beden kütle indeksi arasındaki ilişkiyi anlamaktır. Çalışmaya Yeditepe Üniversitesi'nde lisans derecesinde öğrenim gören farklı fakültelerden 362 öğrenci dahil edilmiştir. Öğrencilere, Türkiyeye özgü valide edilmiş, semi-quantitative, 229 besin içeren besin tüketim sıklığı anketi uygulanmıştır. Anketteki besinler, Gıda ve Tarım Örgütü tarafından yayınlanan ve São Paulo Üniversitesindeki araştırmacılar tarafından geliştirilen NOVA sistemine göre işlenmemiş ya da minimal işlenmiş, işlenmiş mutfak içerikleri, işlenmiş ve ultra-işlenmiş gıdalar olarak sınıflandırılmıştır. Öğrenciler, günlük aldığı enerjinin nerdeyse çeyreği kadarını ultra-işlenmiş gıdadan alırken, yarıdan fazlası işlenmiş gıdalardan almaktadır. Erkek öğrencilerin kadınlara göre daha fazla ultra işlenmiş gıda tükettikleri ve beden kütle indekslerinin daha yüksek oldugunu saptanmıştır (p < 0.05). Ek olarak sağlıkla ilişkili fakültelerde okuyan öğrencilerin, diğer fakültelere göre daha az ultra işlenmiş gıda tükettiği gözlemlenmiştir ( p < 0.05). Ultra işlenmiş gıda tüketimi en yüksek olan grubun besin tüketimini belirleyen en önemli faktörler tüketime hazır ve erişilebilir olurken, ultra işlenmiş gıdayı en az tüketen grubun besin tüketimini belirleyen temel faktörler çoğunlukla sağlıklı olması olmuştur (p < 0.05). Sonuç olarak işlenmiş gıda tüketimi yüksek olanların beden kütle indeksi anlamlı olarak daha yüksek bulunmuş, öğrencinin eğitim gördüğü fakülte bu tüketimi belirleyen önemli faktörlerden biridir. Ultra işlenmiş gıdalar hakkında öğrencilerin farkındalığı sağlanmalı ve öğrencilerde bu gıdaların tüketimi hakkında sağlık bilinci oluşturulmalıdır. Anahtar Kelimeler: Ultra-işlenmiş Gıdalar, NOVA, Obezite, Üniversite Öğrencileri