Özel eğitim meslek okulu mesleki öğretim programlarının geliştirilmesi

Bu araştırmanın amacı; Özel Eğitim Meslek Okullarında öğrenim gören zihinsel yetersizliğe sahip bireylerin özellikleri, ihtiyaçları ve yaşadıkları problemler ile uygulanan mesleki öğretim programlarının ihtiyaç analizi kapsamında değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu değerlendirme ile bireylerin ihtiyaçları ve mevcut programın eksiklikleri ortaya konmuş, bir alana yönelik program tasarısı geliştirilmiştir. Araştırma süreci boyunca nitel araştırma desenleri kullanılmıştır. Araştırma; ihtiyaç belirleme ve program değerlendirme aşamaları durum çalışması desenine, program geliştirme aşaması ise kuram oluşturma desenine göre yürütülmüştür. Araştırma kapsamında öncelikle literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Batı Karadeniz'deki bir ilde görev yapan öğretmen, yönetici, veli, öğrenci ve sektör temsilcilerinden oluşan çalışma grubundan, maksimum çeşitlilik örneklemesiyle veri toplanmıştır. Literatür ve mevcut programın da dahil edildiği veriler, içerik ve betimsel analizle incelenerek bulgular tablolarla sunulmuştur. Bu öğrencilerinin bilişsel, duyuşsal ve psikomotor gelişim farklılıkları, bireysel ihtiyaçlara uygun mesleki eğitim programlarının gerekliliğini ortaya koymaktadır. Zihinsel yetersizliği olan bireylerin dilsel, iletişimsel, üst düzey bilişsel ve sosyal yetkinliklerde güçlükler belirlenmiştir. İstihdam süreçlerinde karşılaşılan önyargılar, öğretim programı yetersizlikleri ve eğitimci niteliklerindeki eksiklikler temel sorun alanlarıdır. Bu bağlamda, bireysel farklılıklara duyarlı öğretim, teknolojik altyapı, işveren teşvikleri ve toplumsal farkındalığın artırılması sonuçlarına ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, öğretmenlerin mevcut programları daha etkin kullanabilmeleri için program iyileştirmeleri ve özel eğitim alanında kapsamlı bilgi aktarımı büyük önem taşımaktadır. Araştırma bulguları doğrultusunda, zihinsel yetersizliği bulunan öğrencilerin özel gereksinimleri dikkate alınarak kapsamlı bir öğretim programı geliştirilmiştir. Söz konusu program; hedefler, içerik, öğretme-öğrenme süreçleri ve değerlendirme boyutlarını kapsayan sistematik bir çerçevede yapılandırılmıştır. Programın tasarım sürecinde bireysel farklılıklar ve ilgili meslek dalının yeterlilikleri temel alınmıştır.