Özel eğitim öğretmenlerinin ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere sunulan eğitim hizmetlerine ilişkin görüşleri

Amaç: Bu araştırmanın genel amacı, ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere sunulan eğitim hizmetlerine ilişkin özel eğitim öğretmenlerinin görüşlerini belirlemektir. Yöntem: Bu araştırmada, nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilerle deneyim sahibi on özel eğitim öğretmeni araştırmanın çalışma grubunu oluşturmuştur. On bir ana sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ve betimsel analiz yöntemleriyle analiz edilerek yapılan kodlamalardan beş tema ve on dört alt temaya ulaşılmıştır. Bulgular: Ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere sunulan eğitim hizmetlerinin niteliğini olumlu anlamda etkileyen etmenlerin; özel eğitim öğretmenleri, özel eğitim anaokulları, Özel Eğitim Okulları'nda hemşirenin olması, müfredat içeriklerin ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere uygun hale getirme çalışmaları ve devletin özel eğitim alanını desteklemesi olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere sunulan eğitim hizmetlerinin niteliğini olumsuz etkileyen noktalar genel olarak; ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilerin ihtiyaç duyduğu alan uzmanlarının ve destek personellerinin eksikliği ve niteliğiyle ilgili sorunlar, eğitim ortamının öğrencilerin gereksinimlerine tam olarak hitap etmemesi, aile ile karşılaşılan sorunlar, materyal ve teknoloji eksikliği ve ağır ve çoklu yetersizlik ile ilgilenen akademisyen sayısının az olması bulgusuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda katılımcılar, ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere sunulan eğitim hizmetlerinin niteliğini olumsuz etkilediğini söyledikleri noktalara önerilerde bulunmuşlardır. Ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere yönelik öğretimsel düzenlemeler ise; uyarlamalar, BEP ve teknoloji olarak gruplanmıştır. Ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilerin eğitiminde gerekli olan uzman, personel ve kişilerin kimler olduğuna, bu paydaşlar arasındaki işbirliğine ait bulgulara ulaşılmıştır. Ayrıca özel eğitim öğretmenlerinin ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilerle deneyimler temasından; çalışma isteğini etkileyen etmenler, bu öğrencilere eğitim verme ile ilgili kendilerine yönelik yeterlik algıları ve özel eğitim lisans programının yeterliliğine ilişin alt temalara ulaşılmıştır. Son olarak, ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrenciler için kapsayıcı eğitim ortamı teması; bu öğrencilere eğitim verilen yerler ve bu öğrencilerin kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim uygulamalarından faydalanabilme durumu alt temaları ile incelenmiştir. Sonuç ve Öneriler: Ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere sunulan eğitim hizmetlerinin niteliğine ilişkin görüşlere bakıldığında; niteliği olumsuz olarak etkileyen etmenlerin olumlu olarak etkileyen niteliklerden fazla olduğu görülmüştür. Ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere hazırlanan Bireyselleştirilmiş Eğitim Programının kalitesini etkileyen etmenlerin var olduğu ortaya çıkmıştır. Bu öğrencilerin gereksinimlerini karşılanması için; alan uzmanlarına yer verilmesi ve işbirliğine dayalı ekip çalışmasının sağlanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Özel eğitim öğretmenleri, ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere eğitim verme konusunda kendilerini yeterli hissetmektedir. Özel eğitim öğretmenleri ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilerle çalışma isteğini etkileyen etmenleri ifade ederken hem olumlu hem olumsuz yöndeki söylemlere yer vermişlerdir. Özel eğitim lisans programında uygulamanın yeterli olmaması, ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilere eğitim verme konusunda öğretmen adaylarının yeterliliğini olumsuz yönde etkilemektedir. Ağır ve çoklu yetersizliği olan öğrencilerin kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim almaları şu anki sistemde mümkün gözükmemektedir. Anahtar kelimeler: Ağır ve çoklu yetersizlik, Özel eğitim öğretmeni, Eğitim hizmeti, Fenomenoloji