Özel eğitim öğretmenlerinin problemli davranışları azaltmada izledikleri süreçlerin, görüşlerinin ve önerilerinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, özel eğitim öğretmenlerinin problem davranışları azaltmaya yönelik izledikleri süreçlerin (problem davranışı tanımlama, davranış değiştirme planı hazırlama, davranışları azaltmada kullandıkları işlem süreçleri), görüşlerinin ve önerilerinin neler olduğu ile özel eğitim öğretmenlerinin demografik bilgilerinin problem davranışları azaltmaya yönelik izledikleri süreçler, görüşleri ve önerilerinde anlamlı bir farklılığa yol açıp açmadığını belirlemektir. Araştırma kapsamında İstanbul ilinde faaliyet gösteren özel eğitim okulları ve rehabilitasyon merkezlerinde görev yapan 348 özel eğitim öğretmeninden veri toplanmıştır. Veriler araştırmacı tarafından geliştirilen "Özel Eğitim Öğretmenlerinin Problem Davranışları Azaltmaya Yönelik İzledikleri Süreçlerin, Görüşlerinin ve Önerilerinin İncelenmesine Yönelik Anket" ve Demografik Bilgi Formu ile toplanmış, frekans analizi ve Ki-kare analizi gibi istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları detaylı olmakla birlikte kısaca şu şekilde özetlenebilir: Özel eğitim öğretmenlerinin problem davranışı tanımlamada en çok tercih ettiği yöntem aile görüşmesi olarak belirlenmiştir. Bu süreçte aile/öğretmen görüşmesi ve doğrudan gözlem yapmanın oldukça pratik olduğu düşünülmektedir ve ders saati dışında planlama yapmanın önemine vurgu yapılmıştır. Öğretmenlere göre davranış değiştirme planı hazırlarken ilk sırayı hedef davranışı tanımlamak almaktadır ve davranış değiştirme sürecinin problem davranışı azaltmada etkili olduğu düşünülmektedir. Öğretmenlere göre problemli davranışların sağaltımına yönelik en çok tercih edilen işlem sürecinin ise görmezden gelme olduğu belirlenmiştir. Uyuşmayan davranışların ayrımlı pekiştirilmesi, diğer davranışların ayrımlı pekiştirilmesi, görmezden gelme ve sönme işlem süreçlerinin problem davranışa müdahale etmede en etkili yöntemler olduğu görüşündedirler. Çalışılan okul türü, mesleki deneyim, eğitim durumu ve uygulamalı davranış analizine yönelik hizmet içi eğitime katılma gibi demografik özelliklerin problem davranışları azaltmaya yönelik izledikleri süreçler, görüşleri ve önerilerinde anlamlı bir farklılığa yol açtığı sonucuna ulaşılmıştır.